3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz isim tamlaması kullanılmıştır?
A) Çocuğun oyuncağı bahçede kalmış.
B) Arabanın lastiği patlamış.
C) Kitap kapağı rengarenk tasarlanmış.
D) Öğretmenin sözleri hepimizi etkiledi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçenin önemli konularından biri olan isim tamlamalarını, özellikle de "belirtisiz isim tamlamasını" bulmamız isteniyor. Haydi, adım adım ilerleyerek bu konuyu pekiştirelim ve doğru cevabı birlikte bulalım.
Öncelikle, "belirtisiz isim tamlaması" nedir, onu hatırlayalım:
- Belirtisiz isim tamlaması, iki ismin bir araya gelerek oluşturduğu bir söz grubudur.
- Bu tamlamada, birinci isme (tamlayan) herhangi bir ek gelmez.
- İkinci isme (tamlanan) ise iyelik eki (-ı, -i, -u, -ü veya -sı, -si, -su, -sü) gelir.
- Genellikle tamlanan isme "Ne?" sorusu sorulduğunda cevap alınır ve tamlayan, tamlananın ne tür bir şey olduğunu belirtir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuğun oyuncağı bahçede kalmış.
- Buradaki isim tamlaması "çocuğun oyuncağı"dır.
- "Çocuğun" kelimesi tamlayan ekini (-un) almıştır.
- "Oyuncağı" kelimesi ise iyelik ekini (-ı) almıştır.
- Hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı bu tür tamlamalara "belirtili isim tamlaması" denir. Bu nedenle A seçeneği doğru cevap değildir.
- B) Arabanın lastiği patlamış.
- Buradaki isim tamlaması "arabanın lastiği"dir.
- "Arabanın" kelimesi tamlayan ekini (-ın) almıştır.
- "Lastiği" kelimesi ise iyelik ekini (-i) almıştır.
- Yine hem tamlayanın hem de tamlananın ek aldığı bir "belirtili isim tamlaması" görüyoruz. Bu nedenle B seçeneği de doğru cevap değildir.
- C) Kitap kapağı rengarenk tasarlanmış.
- Buradaki isim tamlaması "kitap kapağı"dır.
- "Kitap" kelimesi (tamlayan) herhangi bir ek almamıştır.
- "Kapağı" kelimesi (tamlanan) ise iyelik ekini (-ı) almıştır.
- Tamlayanın ek almadığı, tamlananın ise iyelik eki aldığı bu yapı, tam da "belirtisiz isim tamlaması" tanımına uymaktadır. "Ne kapağı?" diye sorduğumuzda "kitap kapağı" cevabını alırız.
- D) Öğretmenin sözleri hepimizi etkiledi.
- Buradaki isim tamlaması "öğretmenin sözleri"dir.
- "Öğretmenin" kelimesi tamlayan ekini (-in) almıştır.
- "Sözleri" kelimesi ise iyelik ekini (-i) almıştır.
- Bu da "belirtili isim tamlaması" örneğidir. Bu nedenle D seçeneği de doğru cevap değildir.
Gördüğünüz gibi, "kitap kapağı" ifadesi belirtisiz isim tamlamasının tüm özelliklerini taşımaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
