Bir kişi, çevrimiçi bir alışveriş sitesinde beğendiği bir ürünü inceler. Daha sonra, farklı web sitelerinde ve sosyal medya platformlarında sürekli olarak aynı ürün veya benzerlerinin reklamlarıyla karşılaşmaya başlar. Bu durum, bilişim teknolojilerinin psikolojik süreçler üzerindeki hangi etkisini gösterir?
A) Klasik koşullanma
B) Bilişsel yük
C) Dikkat ekonomisi ve yönlendirme
D) Sosyal öğrenme
Bu soru, bilişim teknolojilerinin psikolojik süreçler üzerindeki etkisini anlamamızı amaçlıyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım:
- A) Klasik koşullanma: Klasik koşullanma, bir uyarıcı ile bir tepki arasında öğrenilmiş bir ilişki kurulmasıdır. Örneğin, zil sesiyle yemek gelmesini bekleyen bir köpeğin zil sesini duyduğunda salya akıtması gibi. Bu senaryoda, ürün reklamlarının sürekli gösterilmesi doğrudan bir tepki oluşturmaktan ziyade, dikkati çekme ve hatırlatma amacı taşıyor. Bu nedenle klasik koşullanma tam olarak doğru açıklamıyor.
- B) Bilişsel yük: Bilişsel yük, zihinsel kaynaklarımızın bir görev için harcanan miktarıdır. Çok fazla bilgi veya uyarıcıyla karşılaştığımızda bilişsel yükümüz artar ve bu durum karar verme süreçlerimizi zorlaştırabilir. Sürekli reklamlarla karşılaşmak bilişsel yükü artırabilir, ancak sorunun ana odak noktası bu değil.
- C) Dikkat ekonomisi ve yönlendirme: Dikkat ekonomisi, bilginin bolluğu karşısında insan dikkatini çekme ve yönlendirme çabalarını ifade eder. Çevrimiçi alışveriş yaptıktan sonra sürekli olarak benzer ürünlerin reklamlarını görmemiz, tam olarak dikkat ekonomisinin bir örneğidir. Şirketler, algoritmalar aracılığıyla ilgi alanlarımızı belirleyip dikkatimizi çekmek için reklamları kişiselleştiriyorlar. Bu sayede, potansiyel müşterilerin ilgisini çekerek satın alma olasılıklarını artırmayı hedefliyorlar.
- D) Sosyal öğrenme: Sosyal öğrenme, başkalarını gözlemleyerek ve taklit ederek öğrenmedir. Örneğin, bir arkadaşımızın kullandığı bir ürünü beğenip biz de aynısını almamız sosyal öğrenmeye bir örnektir. Bu senaryoda ise, doğrudan bir gözlem veya taklit durumu söz konusu değil.
Gördüğümüz gibi, en uygun açıklama dikkat ekonomisi ve yönlendirme kavramıdır. Çünkü sürekli reklamlarla karşılaşmamız, şirketlerin dikkatimizi çekme ve yönlendirme stratejilerinin bir sonucudur.
Cevap C seçeneğidir.
