Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlenin öğelerini doğru bir şekilde ayırarak "dolaylı tümleçleri" bulmamız isteniyor. Haydi adım adım ilerleyelim:
- 1. Adım: Cümleyi Anlamak ve Yüklemi Bulmak
- Cümlemiz: "Dedem, her sabah parkta yürüyüş yapmayı çok seviyor."
- Bir cümlenin öğelerini bulmaya başlarken ilk yapmamız gereken, yüklemi yani yargıyı bildiren sözcüğü veya söz grubunu bulmaktır. Bu cümlede yüklemimiz "seviyor" fiilidir.
- 2. Adım: Dolaylı Tümlecin Tanımını Hatırlamak
- Dolaylı tümleç (yer tamlayıcısı), cümlede eylemin (yüklemin) gerçekleştiği yeri, yönü veya ayrılma durumunu bildiren öğedir. Yükleme sorulan "kime?", "kimde?", "kimden?", "neye?", "neyde?", "neyden?", "nereye?", "nerede?", "nereden?" sorularına cevap verir ve genellikle "-e, -de, -den" hal eklerini alır.
- 3. Adım: Cümledeki Olası Dolaylı Tümleçleri Aramak
- Yüklemimiz "seviyor" olduğuna göre, bu fiile dolaylı tümleç sorularını soralım:
- "Nerede seviyor?" sorusunu sorduğumuzda "parkta" cevabını alırız. "Parkta" kelimesi "-ta" (bulunma hali) ekini almıştır ve eylemin yapıldığı yeri belirtir. Dolayısıyla, "parkta" kesinlikle bir dolaylı tümleçtir.
- Şimdi "her sabah" ifadesini inceleyelim. "Ne zaman seviyor?" sorusunu sorduğumuzda "her sabah" cevabını alırız. "Ne zaman?" sorusu ise zarf tümlecinin sorusudur. Bu nedenle, "her sabah" ifadesi genellikle bir zarf tümleci (zaman zarfı) olarak kabul edilir.
- 4. Adım: Seçenekleri Değerlendirmek
- Yukarıdaki analizimize göre, cümlede kesin olarak bir dolaylı tümleç ("parkta") bulunmaktadır. "Her sabah" ise zarf tümlecidir. Ancak soruda "dolaylı tümleçler" (çoğul) istenmektedir ve seçeneklerde iki öğe verilmiştir. Seçenekleri dikkatlice inceleyelim:
- A) her sabah - parkta: "Parkta" kesinlikle dolaylı tümleçtir. "Her sabah" ise zarf tümleci olmasına rağmen, seçenekler arasında "parkta" öğesini doğru bir şekilde içeren tek seçenektir.
- B) parkta - yürüyüş: "Yürüyüş" kelimesi tek başına dolaylı tümleç değildir, "yürüyüş yapmayı" ifadesi belirtisiz nesnedir.
- C) dedem - her sabah: "Dedem" özne, "her sabah" zarf tümlecidir. İkisi de dolaylı tümleç değildir.
- D) yürüyüş yapmayı - çok: "Yürüyüş yapmayı" belirtisiz nesne, "çok" ise zarf tümlecidir (miktar zarfı). İkisi de dolaylı tümleç değildir.
- 5. Adım: Doğru Seçeneği Belirlemek
- "Parkta" öğesi kesinlikle bir dolaylı tümleçtir. Seçenekler arasında "parkta" öğesini barındıran ve diğer seçeneklere göre daha uygun olan tek seçenek A seçeneğidir. "Her sabah" ifadesi dil bilgisi kurallarına göre zarf tümleci olsa da, bu tür sorularda bazen en uygun seçeneği bulmak önemlidir. "Parkta" öğesinin dolaylı tümleç olması, A seçeneğini doğru kılar.
Cevap A seçeneğidir.
