Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlede dolaylı tümleci bulup, hangi ekle oluşturulduğunu belirleyeceğiz. Adım adım ilerleyelim:
- 1. Adım: Cümlenin Yüklemini Bulmak
- Öncelikle cümlenin yargısını bildiren temel öğeyi, yani yüklemi buluruz. Cümlemizdeki yüklem "çıktılar" fiilidir.
- 2. Adım: Dolaylı Tümleci Bulmak
- Dolaylı tümleç, yükleme sorulan "kime, neye, nerede, nereden, kimden, neyden" gibi sorularla bulunur. Bu sorular, ismin "-e, -de, -den" hal eklerini almış kelimelerle cevaplanır.
- Yüklemimiz olan "çıktılar" fiiline dolaylı tümleç sorusunu soralım: "Nereden çıktılar?"
- Cevap: "sınıftan".
- Demek ki, "sınıftan" kelimesi bu cümlede dolaylı tümleç görevindedir.
- 3. Adım: Dolaylı Tümleci Oluşturan Eki Belirlemek
- Şimdi "sınıftan" kelimesini inceleyelim. Kelimenin kökü "sınıf"tır. "sınıf" kelimesine "-tan" eki gelerek "sınıftan" şeklini almıştır.
- Türkçede "-den" eki, ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) kuralına göre kendisinden önceki kelimenin son harfi sert ünsüz (f, s, t, k, ç, ş, h, p) ile bitiyorsa "-tan / -ten" şeklini alır. "Sınıf" kelimesi 'f' sert ünsüzü ile bittiği için "-den" eki "-tan" şekline dönüşmüştür.
- Bu ek, ismin ayrılma (çıkma) hal ekidir ve dolaylı tümleç oluşturur.
- 4. Adım: Seçenekleri Değerlendirmek
- Bulduğumuz ek "-tan" ekidir. Bu ek, seçeneklerdeki "-den" ekinin bir varyantıdır.
- A) -e: Yönelme hal eki (kime, neye)
- B) -de: Bulunma hal eki (nerede)
- C) -den: Ayrılma/Çıkma hal eki (nereden, kimden, neyden) - Bizim bulduğumuz "-tan" bu ek grubuna girer.
- D) -i: Belirtme hal eki (kimi, neyi)
Bu adımları takip ettiğimizde, "sınıftan" kelimesindeki ekin "-den" ekinin bir çeşidi olduğunu ve dolaylı tümleç oluşturduğunu görmüş oluruz.
Cevap C seçeneğidir.
