Bir öğrenci, mutualizm ilişkisini araştırırken aşağıdaki örnekleri buluyor:
I. İnsan ve bağırsak bakterileri
II. Geviş getiren bir hayvan ve selülozu sindiren bakteriler
III. Bitki ve mikoriza mantarları
Hangileri karşılıklı faydaya dayanan mutualist bir ilişkiye örnektir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) II ve III
D) I, II ve III
Bugünkü sorumuz, canlılar arasındaki önemli etkileşimlerden biri olan mutualizm kavramını anlamamızı istiyor. Mutualizm, iki farklı türün bir araya gelerek her ikisinin de fayda sağladığı bir yaşam ortaklığıdır. Yani, "kazan-kazan" durumu söz konusudur.
Şimdi verilen örneklere tek tek bakalım ve her birinin mutualist bir ilişki olup olmadığını değerlendirelim:
- I. İnsan ve bağırsak bakterileri: Bu ilişki mükemmel bir mutualizm örneğidir. İnsan bağırsağında yaşayan bazı bakteriler, bizim sindiremediğimiz besin maddelerini parçalayarak bize K vitamini ve bazı B vitaminleri gibi önemli besin maddeleri üretirler. Karşılığında ise biz onlara yaşayabilecekleri sabit bir ortam ve bol miktarda yiyecek sağlarız. Her iki taraf da bu ilişkiden fayda görür.
- II. Geviş getiren bir hayvan ve selülozu sindiren bakteriler: İnek, koyun gibi geviş getiren hayvanlar otla beslenirler. Otların temel yapı taşı olan selülozu kendi başlarına sindiremezler. Ancak midelerinde (rumenlerinde) yaşayan özel bakteriler ve diğer mikroorganizmalar, selülozu parçalayarak hayvanın kullanabileceği besin maddelerine dönüştürürler. Bu sayede hayvan enerji elde eder. Bakteriler ise hayvanın midesinde kendileri için uygun bir yaşam alanı ve sürekli besin bulurlar. Bu da açıkça mutualist bir ilişkidir.
- III. Bitki ve mikoriza mantarları: Mikoriza, bitki kökleri ile bazı mantar türleri arasında kurulan bir ortaklıktır. Mantarların ince iplikçikleri (hifleri), bitkinin kök sistemini genişleterek topraktan su ve özellikle fosfor gibi minerallerin emilimini artırır. Bitki ise fotosentez yaparak ürettiği şekerleri (karbonhidratları) mantarlarla paylaşır. Dolayısıyla, bitki besin ve su alımını artırırken, mantar da bitkiden besin alır. Bu da karşılıklı faydaya dayalı bir mutualizm örneğidir.
Gördüğümüz gibi, verilen her üç örnek de karşılıklı faydaya dayanan mutualist ilişkilere harika örneklerdir. Her iki taraf da bu ortaklıktan kazançlı çıkar.
Cevap D seçeneğidir.
