Sevgili öğrenciler, bu soru, bir hikayenin veya romanın bize kimin tarafından anlatıldığını anlamamızı sağlayan temel bir kavramla ilgili. Şimdi adım adım bu kavramı inceleyelim:
- Bir yazar, bir hikaye anlatırken, okuyucuya olayları ve karakterleri sunmak için belirli bir bakış açısı seçer. Bu bakış açısı, hikayeyi kimin anlattığını ve anlatıcının olaylara ne kadar dahil olduğunu belirler.
- Soruda geçen "gözlemci", "kahraman" ve "hâkim" gibi terimler, işte bu anlatıcının kimliğini ve olaylara olan mesafesini ifade eder.
- Gözlemci Anlatıcı: Bu anlatıcı, olayları dışarıdan bir kamera gibi sadece gözlemler ve gördüklerini aktarır. Karakterlerin iç dünyalarını, düşüncelerini veya duygularını bilemez, sadece dışarıdan görünenleri anlatır. Genellikle üçüncü tekil şahıs (o, onlar) kullanır.
- Kahraman Anlatıcı: Bu anlatıcı, hikayenin bizzat içindeki bir karakterdir ve olayları kendi bakış açısından, kendi yaşadıkları veya şahit oldukları kadarıyla anlatır. Genellikle birinci tekil şahıs (ben, biz) kullanır. Kendi duygularını, düşüncelerini ve deneyimlerini aktarır.
- Hâkim (Tanrısal) Anlatıcı: Bu anlatıcı, hikayedeki her şeyi bilen, gören ve duyan bir konumdadır. Karakterlerin iç dünyalarına, geçmişlerine, geleceklerine ve hatta aynı anda farklı yerlerde olan olaylara bile hakimdir. Olayları ve karakterleri en geniş perspektiften sunar. Genellikle üçüncü tekil şahıs (o, onlar) kullanır.
- Gördüğünüz gibi, bu terimlerin hepsi, bir eserde olayları bize aktaran "sesin" yani anlatıcının farklı biçimlerini tanımlar. Bu nedenle, bu terimler anlatıcı türlerini ifade eder.
- Diğer seçeneklere baktığımızda:
- B) Zaman kullanımı: Bu, hikayede olayların hangi sırayla (kronolojik, geriye dönüşlü vb.) anlatıldığını ifade eder, anlatıcının kimliğiyle ilgili değildir.
- C) Mekân tasviri: Bu, hikayenin geçtiği yerlerin (ev, şehir, orman vb.) nasıl betimlendiğini ifade eder, anlatıcının kimliğiyle ilgili değildir.
- D) Karakter çatışması: Bu, karakterler arasındaki veya bir karakterin kendi içindeki anlaşmazlıkları, mücadeleleri ifade eder, anlatıcının kimliğiyle ilgili değildir.
Bu açıklamalar ışığında, yazarın olayları ve kişileri anlatırken kullandığı "gözlemci", "kahraman" veya "hâkim" gibi terimler, doğrudan anlatıcının kimliğini ve bakış açısını belirlediği için "Anlatıcı türleri" kavramına karşılık gelir.
Cevap A seçeneğidir.
