Yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüş, düşünce ve duygularını kesin sonuçlara varmadan, kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi anlattığı metin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Makale
B) Deneme
C) Eleştiri
D) Fıkra
Sevgili öğrenciler, bu soruda yazarın kişisel düşüncelerini, duygularını ve görüşlerini serbestçe ifade ettiği, kesin yargılara varmaktan kaçındığı ve adeta kendi kendine konuşuyormuş gibi bir üslup benimsediği metin türünü bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Makale: Makale, genellikle bilimsel, sosyal veya güncel bir konuda bilgi vermek, bir tezi savunmak veya bir görüşü kanıtlamak amacıyla yazılır. Nesnel bir dil kullanılır, somut verilere ve kanıtlara dayanır. Yazarın kişisel duyguları ve kendi kendine konuşma üslubu ön planda değildir. Bu nedenle sorudaki tanıma uymaz.
- B) Deneme: Deneme, yazarın herhangi bir konu hakkındaki kişisel görüşlerini, duygu ve düşüncelerini samimi bir dille, kanıtlama veya kesin yargılara varma amacı gütmeden anlattığı bir metin türüdür. Yazar, okuyucuyla sohbet ediyormuş veya kendi kendine düşünüyormuş gibi bir üslup benimser. Konu sınırlaması yoktur ve yazarın iç dünyasından süzülen fikirler serbestçe ifade edilir. Bu tanım, soruda verilen özelliklerle birebir örtüşmektedir.
- C) Eleştiri: Eleştiri, bir sanat eserini (kitap, film, tablo vb.), bir düşünceyi veya bir olayı olumlu ve olumsuz yönleriyle değerlendirmek, çözümlemek ve yargılamak amacıyla yazılır. Yazarın kişisel görüşleri olsa da, temel amacı bir değerlendirme yapmak ve okuyucuya o eser veya düşünce hakkında bir bakış açısı sunmaktır. Kendi kendine konuşma ve kesin yargılardan kaçınma özelliği deneme kadar belirgin değildir.
- D) Fıkra: Fıkra, gazete ve dergilerde yayımlanan, güncel olaylar veya toplumsal konular hakkında yazarın kişisel görüşlerini, mizahi veya düşündürücü bir dille, kısa ve öz bir şekilde anlattığı köşe yazılarıdır. Fıkralar genellikle bir konuya dikkat çekme, bir mesaj verme veya okuyucuyu güldürme amacı taşır. Kişisel görüş içerse de, "kesin sonuçlara varmadan" ve "kendi kendine konuşuyormuş gibi" ifadeleri denemeyi daha iyi tanımlar.
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, yazarın kişisel görüşlerini, düşüncelerini ve duygularını kesin sonuçlara varmadan, kendi kendisiyle konuşuyormuş gibi anlattığı metin türünün Deneme olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
