Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, madencilik sektöründe önemli bir yere sahip olan "konsantre tesis" kavramını ve hangi madenler için genellikle bu tür tesislere ihtiyaç duyulduğunu anlamamız gerekiyor.
-
Konsantre Tesis Nedir?
Bir maden yatağından çıkarılan cevher (ham madde), genellikle değerli mineralin yanı sıra çok miktarda değersiz kayaç (gang) içerir. Bu ham cevheri doğrudan kullanmak veya uzak mesafelere taşımak ekonomik değildir. Konsantre tesisler, çıkarılan ham cevherdeki değerli mineral oranını artırmak, yani "konsantre etmek" amacıyla kurulur. Bu tesislerde, cevher kırma, öğütme, flotasyon (yüzdürme), manyetik ayırma gibi çeşitli fiziksel ve kimyasal işlemlerden geçirilerek değerli mineralin atık malzemeden ayrılması sağlanır. Böylece, hem taşıma maliyetleri düşer hem de sonraki işleme (ergitme, rafinasyon vb.) hazır daha zengin bir ürün elde edilir.
-
Seçenekleri İnceleyelim:
-
A) Krom: Krom cevherleri genellikle düşük tenörlüdür (değerli mineral oranı düşüktür) ve metalurji veya refrakter sanayinde kullanılmadan önce zenginleştirme işlemine tabi tutulmaları gerekir. Bu nedenle, krom madenlerinin çıkarıldığı bölgelerde konsantre tesisler yaygın olarak bulunur.
-
B) Bakır: Bakır cevherleri, özellikle porfiri bakır yatakları, genellikle çok düşük bakır oranlarına sahiptir (genellikle %1'in altında). Bu cevherlerin ekonomik olarak işlenebilmesi için mutlaka çıkarıldığı yerde flotasyon gibi yöntemlerle konsantre edilmesi gerekir. Bakır madenciliğinde konsantre tesisler vazgeçilmezdir.
-
C) Bor: Bor mineralleri (boraks, kolemanit vb.) de çıkarıldıktan sonra saflaştırma ve zenginleştirme işlemlerine tabi tutularak çeşitli bor ürünleri veya konsantreleri elde edilir. Türkiye, dünyanın en büyük bor üreticisi ve işleyicisi olup, bor madenlerinin çıkarıldığı bölgelerde konsantre ve rafinasyon tesisleri bulunmaktadır.
-
D) Mermer: Mermer, bir "boyut taşı"dır. Yani, değeri içerdiği mineralin kimyasal bileşiminden veya metalik oranından ziyade, estetik görünümünden (renk, desen), fiziksel özelliklerinden (sertlik, işlenebilirlik) ve büyük bloklar halinde çıkarılıp kesilerek levha, fayans veya heykel gibi ürünlere dönüştürülmesinden gelir. Mermer ocaklarından çıkarılan bloklar, doğrudan kesme ve şekillendirme tesislerine gönderilir. Mermer için, değerli minerali atık kayadan ayırmak gibi bir "konsantre etme" işlemi yapılmaz. Atık olarak çıkan parçalar genellikle moloz veya dolgu malzemesi olarak kullanılır, ancak bunlar bir "konsantre tesis"in ürünü değildir. Dolayısıyla, mermer için konsantre tesis kurulmaz.
Bu açıklamalar ışığında, çıkarıldığı bölgede genellikle konsantre tesis bulunmayan maden mermerdir.
Cevap D seçeneğidir.
