3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmıştır?
A) Gelen misafirleri kapıda karşıladık.
B) Yürüyüş yapmak sağlık için çok faydalıdır.
C) Okuyan gözlerinde bir ışık vardı.
D) Koşar adımlarla yanımıza geldi.
Sevgili öğrenciler, bu soruda isim-fiil (mastar) kullanılan cümleyi bulmamız isteniyor. İsim-fiiller, fiillere gelerek onları isim gibi kullanan eklerdir. Türkçede üç temel isim-fiil eki vardır:
- -ma / -me (olumsuzluk ekiyle karıştırılmamalıdır)
- -ış / -iş / -uş / -üş
- -mak / -mek
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Gelen misafirleri kapıda karşıladık.
- Bu cümlede "gelen" kelimesi "gelmek" fiiline "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur. "-en" eki, fiili niteleyen bir sıfat-fiil (ortaç) ekidir. Yani "gelen" kelimesi, "misafirler" ismini niteleyen bir sıfattır. Bu nedenle bu cümlede isim-fiil yoktur.
- B) Yürüyüş yapmak sağlık için çok faydalıdır.
- Bu cümlede iki tane isim-fiil bulunmaktadır:
- "Yürüyüş": "yürümek" fiiline "-üş" eki getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir.
- "Yapmak": "yapmak" fiiline "-mak" eki getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir.
- Her iki kelime de fiil kökünden türemiş olmasına rağmen cümlede isim gibi kullanılmıştır. Bu nedenle bu cümlede isim-fiil kullanılmıştır.
- C) Okuyan gözlerinde bir ışık vardı.
- Bu cümlede "okuyan" kelimesi "okumak" fiiline "-an" eki getirilerek oluşturulmuştur. "-an" eki de tıpkı "-en" gibi bir sıfat-fiil ekidir. "Okuyan" kelimesi, "gözler" ismini niteleyen bir sıfattır. Bu nedenle bu cümlede isim-fiil yoktur.
- D) Koşar adımlarla yanımıza geldi.
- Bu cümlede "koşar" kelimesi "koşmak" fiiline "-ar" eki getirilerek oluşturulmuştur. "-ar" eki, geniş zaman sıfat-fiil ekidir. "Koşar" kelimesi, "adımlar" ismini niteleyen bir sıfattır. Bu nedenle bu cümlede isim-fiil yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, isim-fiil kullanılan cümlenin B seçeneği olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
