Merhaba sevgili öğrenciler,
Fiilimsiler konusu, Türkçenin önemli ve bazen karıştırılabilen konularından biridir. Gelin, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım.
- Fiilimsi (Eylemsi) Nedir?
- Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen, ancak fiil gibi çekimlenemeyen (yani zaman ve şahıs eki alamayan) sözcüklerdir.
- Cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde bulunurlar.
- Fiil özelliğini tamamen kaybetmezler; nesne alabilir, tümleçlerle açıklanabilirler.
- Türkçede üç tür fiilimsi vardır: İsim-fiil (mastar), Sıfat-fiil (ortaç) ve Zarf-fiil (bağ-fiil).
- Cümleyi İnceleyelim: "Akşam yürüyüşü yapmak için sahile indi."
- Bu cümlede geçen her kelimeyi fiilimsi olup olmadığına göre değerlendirelim.
- "Akşam" kelimesi bir isimdir, zaman bildirir. Fiil kökünden türememiştir ve çekimli bir fiil değildir. Bu yüzden fiilimsi değildir.
- "yürüyüşü" kelimesi "yürümek" fiilinden türemiş bir isimdir (yürüyüş). Fiil özelliğini tamamen kaybetmiş, kalıcı bir isim olmuştur. Bu yüzden fiilimsi değildir.
- "yapmak" kelimesine dikkat edelim.
- Kökü "yap-" fiilidir.
- Üzerine "-mak" eki gelmiştir. "-mak, -mek" ekleri, fiilleri isim görevinde kullanan isim-fiil (mastar) ekleridir.
- "yapmak" kelimesi, cümlede "yapma eylemi" anlamında kullanılmıştır ve fiil özelliğini korurken isim görevini üstlenmiştir. Zaman ve şahıs eki almamıştır. Bu yüzden bir fiilimsidir (isim-fiil).
- "indi" kelimesi ise cümlenin yüklemidir. "in-" fiil köküne "-di" geçmiş zaman eki ve gizli "o" şahıs eki gelerek çekimlenmiştir. Zaman ve şahıs eki aldığı için çekimli bir fiildir. Bu yüzden fiilimsi değildir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) akşam: İsim.
- B) yürüyüşü: İsim.
- C) yapmak: Fiil kökünden türemiş, "-mak" isim-fiil ekini almış bir fiilimsidir.
- D) indi: Çekimli fiil (yüklem).
Yukarıdaki analizden de anlaşıldığı gibi, "yapmak" kelimesi fiil kökünden türemiş ve isim-fiil eki alarak fiilimsi olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
