Bir akıl yürütmenin geçerli olup olmadığını test etmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisi kullanılabilir?
A) Öncüllerin ve sonucun doğruluğunu araştırmak
B) Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olabileceği bir durum olup olmadığını düşünmek
C) Sonucun toplum tarafından kabul edilip edilmediğine bakmak
D) Akıl yürütmenin kaç kişi tarafından kullanıldığını araştırmak
Bir akıl yürütmenin geçerliliği, mantıkta çok önemli bir kavramdır. Geçerlilik, akıl yürütmenin yapısıyla ilgilidir; yani öncüllerin (verilen bilgilerin) doğru olması durumunda sonucun da zorunlu olarak doğru olup olmadığına bakar. Gerçek hayatta öncüllerin veya sonucun doğru olup olmadığıyla doğrudan ilgili değildir. Bir akıl yürütme, ancak ve ancak öncüllerinin doğru olması durumunda sonucunun yanlış olmasının imkansız olduğu zaman geçerlidir.
- A) Öncüllerin ve sonucun doğruluğunu araştırmak: Bu yöntem, akıl yürütmenin doğruluğunu (soundness) test etmek için kullanılır. Bir akıl yürütme, hem geçerli hem de tüm öncülleri gerçekte doğru ise 'doğru' (sound) kabul edilir. Ancak, bir akıl yürütme öncülleri veya sonucu gerçekte yanlış olsa bile geçerli olabilir. Örneğin, "Tüm kediler uçar. Fındık bir kedidir. O halde Fındık uçar." akıl yürütmesi geçerlidir, çünkü öncüller doğru olsaydı sonuç da zorunlu olarak doğru olurdu. Ama öncüller gerçekte yanlıştır. Dolayısıyla bu, sadece geçerliliği test etmenin doğrudan yolu değildir.
- B) Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olabileceği bir durum olup olmadığını düşünmek: İşte bu, bir akıl yürütmenin geçerliliğini test etmenin temel ve doğru yöntemidir. Eğer öncüllerin hepsini doğru kabul ettiğimizde, sonucun yanlış olabileceği tek bir durum bile (bir karşı örnek) bulabiliyorsak, o akıl yürütme geçersizdir. Eğer böyle bir durum bulamıyorsak, yani öncüller doğruyken sonucun yanlış olması mantıksal olarak imkansızsa, o akıl yürütme geçerlidir. Bu yöntem, akıl yürütmenin mantıksal yapısını ve öncüller ile sonuç arasındaki zorunluluk ilişkisini inceler.
- C) Sonucun toplum tarafından kabul edilip edilmediğine bakmak: Bir akıl yürütmenin geçerliliği, toplumun o sonuca inanıp inanmamasıyla ilgili değildir. Mantıksal geçerlilik, kişisel görüşlerden veya toplumsal kabullerden bağımsızdır. Geçersiz bir akıl yürütmenin sonucu toplum tarafından kabul edilebilirken, geçerli bir akıl yürütmenin sonucu kabul görmeyebilir.
- D) Akıl yürütmenin kaç kişi tarafından kullanıldığını araştırmak: Bir akıl yürütmenin popülerliği veya kullanım sıklığı, onun mantıksal geçerliliği hakkında hiçbir bilgi vermez. Çok sayıda insan tarafından kullanılan bir akıl yürütme geçersiz olabilirken, az bilinen bir akıl yürütme son derece geçerli olabilir.
Bu açıklamalar ışığında, bir akıl yürütmenin geçerli olup olmadığını test etmenin en doğru yolu, öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olabileceği bir durum olup olmadığını araştırmaktır.
Cevap B seçeneğidir.
