1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanılmamıştır?
A) Kitabı okudu, özetini çıkardı ve sınava hazırlandı.
B) Yağmur durdu, güneş yüzünü gösterdi.
C) Odaya girdi, ışığı yaktı.
D) Mavi, kırmızı ve siyah kalemler aldı.
Sevgili öğrenciler, bu soruda virgülün kullanım amaçlarından biri olan "sıralı cümleleri ayırma" özelliğini inceleyeceğiz. Öncelikle sıralı cümle ne demektir, hatırlayalım:
- Sıralı cümleler, birden fazla yüklemi olan, yani birden fazla yargı bildiren bağımsız cümlelerin art arda gelmesiyle oluşan cümlelerdir. Bu bağımsız cümleler genellikle virgül veya noktalı virgül ile birbirine bağlanır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve virgülün kullanım amacına dikkat edelim.
A) Kitabı okudu, özetini çıkardı ve sınava hazırlandı.
- Bu cümlede "okudu", "çıkardı" ve "hazırlandı" olmak üzere üç ayrı yüklem bulunmaktadır.
- "Kitabı okudu" bir cümledir. "özetini çıkardı" başka bir cümledir. Bu iki cümle virgül ile ayrılmıştır. "sınava hazırlandı" cümlesi ise "ve" bağlacıyla diğerlerine bağlanmıştır.
- Buradaki virgül, iki bağımsız cümleyi (sıralı cümleyi) ayırmak için kullanılmıştır. Dolayısıyla bu seçenekte sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanılmıştır.
B) Yağmur durdu, güneş yüzünü gösterdi.
- Bu cümlede "durdu" ve "gösterdi" olmak üzere iki ayrı yüklem vardır.
- "Yağmur durdu" bir cümledir. "güneş yüzünü gösterdi" başka bir cümledir. Bu iki bağımsız cümle virgül ile ayrılmıştır.
- Buradaki virgül de sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır.
C) Odaya girdi, ışığı yaktı.
- Bu cümlede "girdi" ve "yaktı" olmak üzere iki ayrı yüklem bulunmaktadır.
- "Odaya girdi" bir cümledir. "ışığı yaktı" başka bir cümledir. Bu iki bağımsız cümle virgül ile ayrılmıştır.
- Buradaki virgül de sıralı cümleleri ayırmak için kullanılmıştır.
D) Mavi, kırmızı ve siyah kalemler aldı.
- Bu cümlede sadece "aldı" yüklemi bulunmaktadır. Yani tek bir yargı bildiren basit bir cümledir.
- "Mavi", "kırmızı" ve "siyah" kelimeleri, "kalemler" ismini niteleyen eş görevli sıfatlardır.
- Buradaki virgül, eş görevli sözcükleri (sıfatları) birbirinden ayırmak için kullanılmıştır. Sıralı cümleleri ayırma görevi yoktur, çünkü cümlede birden fazla bağımsız cümle bulunmamaktadır.
Bu durumda, sıralı cümleleri ayırmak için virgül kullanılmayan seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
