5T kuralının ilk aşaması olan "Tarama" ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Birincil ve ikincil kaynakların tespit edilmesini içerir
B) Arşiv belgeleri, yazılı eserler ve materyaller incelenir
C) Kaynakların doğruluğu ve güvenilirliği test edilir
D) Konuyla ilgili tüm verilerin toplanması sürecidir
Sevgili öğrenciler, bu soruda 5T kuralının ilk aşaması olan "Tarama" ile ilgili yanlış ifadeyi bulmamız isteniyor. Öncelikle 5T kuralını ve aşamalarını kısaca hatırlayalım:
- Tarama: Konuyla ilgili kaynakların (birincil ve ikincil) tespit edilmesi ve toplanması aşamasıdır.
- Tasnif: Toplanan verilerin belirli kriterlere göre sınıflandırılması ve düzenlenmesidir.
- Tahlil: Sınıflandırılan verilerin içeriklerinin incelenmesi, çözümlenmesidir.
- Tenkit: Kaynakların ve içeriklerinin doğruluğunun, güvenilirliğinin ve geçerliliğinin eleştirel bir gözle değerlendirilmesidir.
- Terkip: Analiz ve eleştiri süzgecinden geçen bilgilerin bir araya getirilerek yeni bir sentez, sonuç veya eser oluşturulmasıdır.
Şimdi seçenekleri "Tarama" aşaması bağlamında değerlendirelim:
- A) Birincil ve ikincil kaynakların tespit edilmesini içerir: Bu ifade, Tarama aşamasının temel tanımıdır. Araştırmanıza temel oluşturacak ilk elden (birincil) ve ikinci elden (ikincil) bilgilerin bulunduğu kaynakları bulma sürecidir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- B) Arşiv belgeleri, yazılı eserler ve materyaller incelenir: Tarama aşamasında, konuyla ilgili olabilecek arşiv belgeleri, kitaplar, makaleler gibi yazılı eserler ve diğer materyaller, araştırmaya uygun olup olmadıklarını anlamak için ön bir incelemeden geçirilir. Yani, "ne var ne yok" diye bakılır. Bu da Tarama aşamasının bir parçasıdır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
- C) Kaynakların doğruluğu ve güvenilirliği test edilir: Kaynakların doğruluğunu, güvenilirliğini ve geçerliliğini test etme süreci, 5T kuralının "Tenkit" (Eleştiri) aşamasında yapılır. Tarama aşamasında sadece potansiyel kaynaklar belirlenir ve toplanır, henüz içeriklerinin eleştirel bir değerlendirmesi yapılmaz. Bu ifade Tarama aşaması için yanlıştır.
- D) Konuyla ilgili tüm verilerin toplanması sürecidir: Tarama aşamasının ana amacı, belirlenen konuyla ilgili olabilecek tüm potansiyel bilgi ve kaynakları bir araya getirmektir. Bu, bir nevi veri avcılığıdır. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, kaynakların doğruluğu ve güvenilirliğinin test edilmesi Tarama değil, Tenkit aşamasının görevidir.
Cevap C seçeneğidir.
