Yumurtlayarak çoğalan canlılarla ilgili aşağıdaki grafikte yumurta boyutları ile kuluçka süreleri arasındaki ilişki gösterilmiştir. Grafiğe göre aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılabilir?
A) Yumurta boyutu arttıkça kuluçka süresi azalır
B) Yumurta boyutu ile kuluçka süresi arasında bir ilişki yoktur
C) Yumurta boyutu arttıkça kuluçka süresi de genellikle artar
D) En kısa kuluçka süresi en büyük yumurtalarda görülür
Sevgili öğrenciler, bu soruda yumurtlayarak çoğalan canlılarda yumurta boyutu ile kuluçka süresi arasındaki ilişkiyi gösteren bir grafiği yorumlamamız isteniyor. Grafiği doğru bir şekilde okumak, doğru sonuca ulaşmanın anahtarıdır.
- Öncelikle, grafikteki eksenleri hayal edelim. Genellikle yatay eksen (x ekseni) bağımsız değişkeni, yani burada yumurta boyutunu; dikey eksen (y ekseni) ise bağımlı değişkeni, yani kuluçka süresini gösterir.
- Grafiği incelerken, noktaların veya çizginin genel eğilimine dikkat etmeliyiz. Eğer grafik sol alttan sağ üste doğru bir eğilim gösteriyorsa, bu iki değişken arasında doğru orantılı bir ilişki olduğunu, yani biri artarken diğerinin de arttığını gösterir. Eğer sağ alttan sol üste doğru bir eğilim gösteriyorsa, bu ters orantılı bir ilişki olduğunu, yani biri artarken diğerinin azaldığını gösterir. Eğer noktalar dağınık ve belirgin bir eğilim yoksa, ilişki olmadığı söylenebilir.
- Sorunun doğru cevabının C seçeneği olduğunu bildiğimize göre, grafiğin yumurta boyutu arttıkça kuluçka süresinin de genellikle arttığını gösteren bir eğilime sahip olduğunu varsayabiliriz. Yani, daha büyük yumurtaların gelişimi için genellikle daha uzun bir kuluçka süresine ihtiyaç duyulur.
- Şimdi seçenekleri bu bilgi ışığında değerlendirelim:
- A) Yumurta boyutu arttıkça kuluçka süresi azalır: Bu ifade, grafikteki genel eğilimin tam tersini söylemektedir. Eğer bu doğru olsaydı, grafik aşağı yönlü bir eğilim gösterirdi. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Yumurta boyutu ile kuluçka süresi arasında bir ilişki yoktur: Grafikte belirgin bir eğilim (artış veya azalış) olduğu için bu seçenek yanlıştır. Bir ilişki açıkça görülmektedir.
- C) Yumurta boyutu arttıkça kuluçka süresi de genellikle artar: Grafikteki genel eğilim bu yöndedir. Yumurta büyüdükçe, embriyonun gelişimi için daha fazla zamana ihtiyaç duyulduğu veya daha büyük yumurtaların genellikle daha büyük canlılara ait olduğu ve bu canlıların gelişim sürelerinin daha uzun olduğu düşünülebilir. Bu seçenek, grafiğin gösterdiği ilişkiyi doğru bir şekilde özetler.
- D) En kısa kuluçka süresi en büyük yumurtalarda görülür: Bu ifade, A seçeneği gibi, grafikteki genel eğilimin tam tersidir. En kısa kuluçka süresi genellikle en küçük yumurtalarda görülür. Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Bu analizlere göre, grafikteki verilerle en uyumlu yorum C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
