Sevgili öğrenciler, şiirde kafiye (uyak) düzenleri, dizelerin son seslerinin benzerliğine göre belirlenir. Bu düzenler, şiire müzikalite ve ahenk katar. Soruda bize verilen kafiye düzenini adım adım inceleyelim:
- Bir dörtlüğün (dört dizeden oluşan bir birim) kafiye düzenini belirlerken, her dizeye bir harf veririz. Aynı sesle biten dizelere aynı harfi, farklı sesle biten dizelere farklı harfleri atarız.
- Soruda şöyle deniyor: "birinci dizesi ile dördüncü dizesi, ikinci dizesi ile üçüncü dizesi kafiyeli".
- Şimdi bu durumu harflerle gösterelim: Birinci dizeye A diyelim. İkinci dizeye B diyelim (çünkü birinci dizeyle kafiyeli değil). Üçüncü dize, ikinci dizeyle kafiyeli olduğu için ona da B diyelim. Dördüncü dize, birinci dizeyle kafiyeli olduğu için ona da A diyelim.
- Bu durumda elde ettiğimiz kafiye şeması ABBA şeklindedir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim ve bu şemanın hangi türe ait olduğunu bulalım:
- A) Düz kafiye (AA AA veya AABB): Dizelerin art arda kafiyeli olmasıdır (birinci-ikinci, üçüncü-dördüncü). Örneğin: "geldi / gitti / sevdi / bitti" veya "A A B B". Bu, sorudaki durumla uyuşmuyor.
- B) Çapraz kafiye (ABAB): Birinci dize ile üçüncü dize, ikinci dize ile dördüncü dize kafiyelidir. Örneğin: "güler / ağlar / geler / çağlar". Bu da sorudaki durumla uyuşmuyor.
- C) Sarmal kafiye (ABBA): Birinci dize ile dördüncü dize, ikinci dize ile üçüncü dize kafiyelidir. Bu düzen, kafiyelerin birbirini sarması, kuşatması gibi bir görüntü oluşturur. İşte tam da soruda anlatılan durum budur!
- D) Zincirleme kafiye (ABA BCB CDC...): Bu tür, genellikle birden fazla dörtlüğü veya bentleri birbirine bağlayan, bir önceki dörtlüğün son kafiyesinin bir sonraki dörtlüğün ilk kafiyesi olmasıyla oluşan daha karmaşık bir yapıdır. Tek bir dörtlüğün içindeki düzeni tanımlamaz.
- Gördüğümüz gibi, soruda tarif edilen "birinci dize ile dördüncü dize, ikinci dize ile üçüncü dize kafiyeli" durumu, ABBA şemasına karşılık gelmektedir ve bu da sarmal kafiye olarak adlandırılır.
Cevap C seçeneğidir.
