Bir kişinin hayatını, yaptığı çalışmaları, eserlerini, başarılarını anlatan; belgelere ve kanıtlara dayanan metin türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Otobiyografi
B) Anı
C) Biyografi
D) Günlük
Sevgili öğrenciler, bu soru, farklı metin türlerinin özelliklerini anlamamızı gerektiren temel bir edebiyat bilgisini ölçüyor. Haydi soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- Öncelikle soruda bizden ne istendiğine dikkat edelim: "Bir kişinin hayatını, yaptığı çalışmaları, eserlerini, başarılarını anlatan; belgelere ve kanıtlara dayanan metin türü." Burada anahtar kelimeler: bir kişinin hayatı (başkası tarafından), çalışmaları, eserleri, başarıları ve en önemlisi belgelere ve kanıtlara dayanan olması.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Otobiyografi: Bu kelime "oto" (kendi) ve "biyografi" (hayat yazısı) kelimelerinin birleşiminden oluşur. Yani, bir kişinin kendi hayatını kendisinin anlattığı metin türüdür. Soru ise "bir kişinin hayatını anlatan" derken, genellikle başkası tarafından anlatılma ihtimalini ve belgelere dayanma vurgusunu yapar. Otobiyografi, kişinin kendi anılarına ve bakış açısına dayanır. Bu nedenle sorudaki tanıma tam olarak uymuyor.
- B) Anı: Anı (hatıra) türünde, bir kişi yaşadığı veya tanık olduğu belirli bir olayı, dönemi veya kişiyi kendi bakış açısıyla anlatır. Genellikle hayatın tamamını değil, belirli kesitlerini veya önemli olaylarını konu alır. Soru ise "bir kişinin hayatını" genel olarak kapsayan bir tür arıyor. Bu da doğru seçenek değil.
- C) Biyografi: "Bio" (hayat) ve "grafi" (yazı) kelimelerinin birleşimi olan biyografi, bir kişinin hayatını, çalışmalarını, başarılarını, eserlerini ve kişiliğini başka bir yazarın, araştırmalar ve belgelere dayanarak anlattığı metin türüdür. Yazar, konu aldığı kişinin doğumundan ölümüne kadar olan süreci, elde ettiği bilgiler, belgeler ve kanıtlarla objektif bir şekilde ortaya koymaya çalışır. Bu tanım, soruda verilen tüm özelliklerle birebir örtüşmektedir.
- D) Günlük: Günlük (günce), bir kişinin yaşadığı olayları, düşüncelerini ve duygularını günü gününe, tarih belirterek yazdığı kişisel notlardır. Genellikle yayımlanmak amacıyla yazılmaz ve kişinin tüm hayatını kapsayan, belgelere dayalı bir araştırma ürünü değildir. Bu nedenle sorudaki tanıma uygun değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, bir kişinin hayatını, çalışmalarını, eserlerini ve başarılarını belgelere ve kanıtlara dayanarak anlatan metin türü biyografidir.
Cevap C seçeneğidir.
