Geçerlilik nedir (Mantıkta) Test 2

Bir akıl yürütmenin geçerli olması için aşağıdaki koşullardan hangisi yeterlidir?

A) Öncüllerin ve sonucun doğru olması
B) Öncüllerin doğru olması
C) Sonucun doğru olması
D) Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının imkansız olması

Merhaba sevgili öğrenciler!

Mantıkta bir akıl yürütmenin (argümanın) geçerli olması, onun yapısıyla, yani öncüller ile sonuç arasındaki mantıksal ilişkiyle ilgilidir. Geçerlilik, öncüllerin gerçek dünyadaki doğruluğundan bağımsız olarak, öncüllerden sonucun zorunlu olarak çıkıp çıkmadığını ifade eder. Gelin seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Öncüllerin ve sonucun doğru olması: Bir akıl yürütmenin öncülleri ve sonucu doğru olabilir, ancak yine de geçersiz olabilir. Geçerlilik, doğruluktan farklı bir kavramdır. Örneğin:

  Tüm kuşlar kanatlıdır. (Doğru öncül)
  Penguenler kanatlıdır. (Doğru öncül)
  O halde, penguenler kuştur. (Doğru sonuç)

  Bu örnekte tüm öncüller ve sonuç doğrudur. Ancak akıl yürütmenin yapısı ("Tüm A'lar B'dir, C B'dir, o halde C A'dır" şeklinde) geçersizdir. Çünkü kanatlı olmak, bir şeyi kuş yapmaya yetmez (örneğin, uçaklar da kanatlıdır ama kuş değildir). Bu yüzden, öncüllerin ve sonucun doğru olması geçerlilik için yeterli değildir.

• B) Öncüllerin doğru olması: Sadece öncüllerin doğru olması, sonucun da doğru olacağını veya akıl yürütmenin geçerli olacağını garanti etmez. Öncüller doğru olsa bile, akıl yürütme biçimi hatalıysa sonuç yanlış olabilir veya akıl yürütme geçersiz kalır. Örneğin:

  Tüm insanlar ölümlüdür. (Doğru öncül)
  Sokrates insandır. (Doğru öncül)
  O halde, Ay peynirden yapılmıştır. (Yanlış sonuç)

  Burada öncüller doğruyken sonuç tamamen alakasız ve yanlıştır. Akıl yürütme açıkça geçersizdir.

• C) Sonucun doğru olması: Bir akıl yürütmenin sonucunun doğru olması, o akıl yürütmenin geçerli olduğu anlamına gelmez. Sonuç doğru olsa bile, öncüller yanlış olabilir veya akıl yürütme biçimi hatalı olabilir. Örneğin:

  Tüm balıklar uçar. (Yanlış öncül)
  Tüm kuşlar balıktır. (Yanlış öncül)
  O halde, tüm kuşlar uçar. (Doğru sonuç)

  Bu örnekte sonuç doğru olmasına rağmen, öncüller yanlıştır ve akıl yürütme biçimi geçersizdir. Geçerlilik, sonucun doğruluğundan ziyade, öncüllerden sonucun zorunlu olarak çıkıp çıkmadığıyla ilgilidir.

• D) Öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının imkansız olması: İşte bu, mantıksal geçerliliğin tam tanımıdır! Bir akıl yürütme, öncülleri doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının mantıksal olarak imkansız olduğu durumlarda geçerlidir. Geçerlilik, öncüllerin gerçek dünyadaki doğruluğundan bağımsız olarak, öncüller ile sonuç arasındaki zorunlu mantıksal bağlantıyı ifade eder. Eğer öncüller doğruysa, sonucun da zorunlu olarak doğru olması gerekir. Bu, akıl yürütmenin yapısının sağlam olduğunu gösterir.

Bu nedenle, bir akıl yürütmenin geçerli olması için yeterli koşul, öncüller doğru kabul edildiğinde sonucun yanlış olmasının imkansız olmasıdır.

Cevap D seçeneğidir.