🎓 İstanbul Harp Akademisi (Kurmay Yüzbaşı) Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, İstanbul Harp Akademisi Kurmay Yüzbaşı Test 1'de karşılaşabileceğiniz Türkçe ve Matematik konularının temel kavramlarını sade bir dille özetlemektedir. Amacımız, bilgileri hızlıca hatırlamanızı ve sınava daha hazırlıklı girmenizi sağlamaktır.
📌 Türkçe: Fiilimsiler (Eylemsiler)
Fiilimsiler, fiillerden türeyen ancak fiil gibi çekimlenmeyip isim, sıfat veya zarf görevi üstlenen özel kelimelerdir. Cümlede yan cümle kurmak için sıkça kullanılırlar.
- İsim-Fiil (Mastar): Fiil kök veya gövdelerine "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur. Bir eylemin adı gibidir.
- Sıfat-Fiil (Ortaç): Fiil kök veya gövdelerine "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Nitelediği isim düşerse adlaşmış sıfat-fiil olur.
- Zarf-Fiil (Bağ-Fiil, Ulaç): Fiil kök veya gövdelerine "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e, -a...a" gibi ekler gelerek oluşur. Cümleye zaman veya durum anlamı katar.
💡 İpucu: Fiilimsiler olumsuz yapılabilirler ("gelmeyiş", "gelmeyen", "gelmeden") ancak kip ve kişi eki almazlar. Bu, onları çekimli fiillerden ayıran en önemli özelliktir.
📌 Türkçe: Anlatım Bozuklukları
Cümlede anlamın açık, anlaşılır ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen durumlara anlatım bozukluğu denir. İki ana başlıkta incelenir: Anlamsal ve Yapısal Bozukluklar.
- Anlamsal Bozukluklar: Gereksiz sözcük kullanımı, anlamca çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, sözcüğün yanlış anlamda kullanılması, deyim yanlışlıkları, mantık ve sıralama yanlışlığı.
- Yapısal Bozukluklar: Özne-yüklem uyumsuzluğu, ek fiil eksikliği, tümleç eksikliği (dolaylı tümleç, zarf tümleci), tamlama yanlışlıkları, çatı uyumsuzluğu.
⚠️ Dikkat: Özellikle "gereksiz sözcük kullanımı" ve "anlamca çelişen sözcükler" sıkça karıştırılır. "Hemen şimdi gel" (gereksiz sözcük) ile "Kesinlikle gelmeyebilir" (anlamca çelişen) arasındaki farka dikkat edin.
📌 Türkçe: Noktalama İşaretleri
Yazılı anlatımda duygu ve düşünceleri daha net ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama yerlerini belirtmek için kullanılırlar.
- Virgül (,): Eş görevli sözcük ve sözcük gruplarını ayırmak, sıralı ve bağlı cümleleri ayırmak, ara sözleri belirtmek, uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş özneyi belirtmek için kullanılır.
- Noktalı Virgül (;): Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak, öğeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için kullanılır.
- İki Nokta (:): Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna konur.
- Üç Nokta (...): Tamamlanmamış cümlelerin sonuna, alıntılarda atlanan yerlere veya kaba sayıldığı için söylenmek istenmeyen kelimelerin yerine konur.
- Parantez (Ayraç) (): Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgileri vermek için kullanılır.
💡 İpucu: Noktalı virgülün en temel görevi, virgüllerle ayrılmış grupları ayırmaktır. Eğer cümlede virgül yoksa noktalı virgüle genellikle ihtiyaç duyulmaz.
📌 Matematik: Temel Kavramlar ve Sayı Kümeleri
Matematiğin temelini oluşturan sayı türleri ve özelliklerini bilmek, diğer konular için zemin hazırlar.
- Rakam: Sayıları yazmak için kullanılan sembollerdir. $\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\}$ kümesidir.
- Doğal Sayılar ($\mathbb{N}$): Sayma sayıları ve sıfırın birleşimidir. $\{0, 1, 2, 3, ...\}$ kümesidir.
- Tam Sayılar ($\mathbb{Z}$): Doğal sayılar ile negatif tam sayıların birleşimidir. $\{..., -2, -1, 0, 1, 2, ...\}$ kümesidir.
- Rasyonel Sayılar ($\mathbb{Q}$): $a$ bir tam sayı ve $b$ sıfırdan farklı bir tam sayı olmak üzere, $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılabilen sayılardır. Örnek: $ rac{3}{4}$, $-5$, $0.75$.
- İrrasyonel Sayılar ($\mathbb{I}$): Rasyonel olmayan, yani $ rac{a}{b}$ şeklinde yazılamayan sayılardır. Örnek: $\sqrt{2}$, $\pi$.
- Reel (Gerçek) Sayılar ($\mathbb{R}$): Rasyonel ve irrasyonel sayıların birleşimidir. Sayı doğrusundaki tüm noktaları temsil eder.
⚠️ Dikkat: Her doğal sayı bir tam sayıdır, her tam sayı bir rasyonel sayıdır. Ancak her rasyonel sayı bir tam sayı değildir (örneğin $ rac{1}{2}$).
📌 Matematik: Denklem Çözme
Bilinmeyeni (genellikle $x$) bulmak için yapılan işlemler bütünüdür. Temel amaç, bilinmeyeni denklemin bir tarafında yalnız bırakmaktır.
- Birinci Dereceden Denklemler: $ax + b = c$ şeklindeki denklemlerdir. Çözüm için toplama, çıkarma, çarpma, bölme işlemleri kullanılır.
- Denklem Çözme Adımları:
- Parantez varsa dağıtma özelliği ile açılır.
- Bilinmeyenler (genellikle $x$) denklemin bir tarafına, sabit sayılar diğer tarafına toplanır.
- Her iki taraf bilinmeyenin katsayısına bölünerek $x$ yalnız bırakılır.
- Örnek: $3(x-2) + 5 = 14$
- $3x - 6 + 5 = 14$
- $3x - 1 = 14$
- $3x = 15$
- $x = 5$
💡 İpucu: Bir sayıyı denklemin bir tarafından diğer tarafına geçirirken işaretini değiştirmeyi unutmayın. Çarpım durumundaki bir ifade karşıya bölüm olarak geçer.
📌 Matematik: Oran-Orantı ve Problemler
Oran, iki çokluğun birbirine bölünerek karşılaştırılmasıdır ($ rac{a}{b}$). Orantı ise iki veya daha fazla oranın eşitliğidir ($ rac{a}{b} = rac{c}{d}$).
- Doğru Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri de aynı oranda artıyorsa veya biri azalırken diğeri de aynı oranda azalıyorsa doğru orantılıdır. $y = kx$ veya $ rac{y}{x} = k$ (k: orantı sabiti).
- Ters Orantı: İki çokluktan biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa veya biri azalırken diğeri aynı oranda artıyorsa ters orantılıdır. $y = rac{k}{x}$ veya $xy = k$.
- Oran-Orantı Problemleri: Genellikle yaş, işçi-havuz, yüzde, karışım gibi konularda karşımıza çıkar. Denklem kurma becerisi önemlidir.
⚠️ Dikkat: Doğru orantıda çapraz çarpım ($a \cdot d = b \cdot c$), ters orantıda düz çarpım ($a \cdot c = b \cdot d$) kullanılır. Bu farkı iyi kavrayın.
