Merhaba sevgili öğrenciler,
Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki toprak kayıpları, devletin gerileme döneminin önemli göstergelerindendir. Bu soruyu doğru yanıtlayabilmek için 18. yüzyılda Osmanlı'nın hangi bölgelerde ne tür kayıplar yaşadığını hatırlamamız gerekiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kuzey Afrika: 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Kuzey Afrika'daki toprakları (Cezayir, Tunus, Trablusgarp) merkezi otoriteden uzaklaşmış ve özerk yönetimler tarafından idare edilmeye başlanmıştı. Ancak bu bölgeler, 18. yüzyıl boyunca doğrudan ve kalıcı olarak Avrupalı devletlere kaybedilmemiştir. Fransa'nın Mısır'ı işgali (1798) yüzyılın sonuna denk gelir ve bu işgal geçici olmuştur; Mısır, 18. yüzyıl içinde Osmanlı'dan koparak başka bir devlete bağlanmamıştır. Dolayısıyla, bu bölgede diğer seçeneklere kıyasla doğrudan ve kalıcı toprak kaybı en azdır.
- B) Balkanlar: Osmanlı Devleti, 18. yüzyılın başlarında Avusturya ile yaptığı savaşlar sonucunda önemli Balkan topraklarını kaybetmiştir. Özellikle 1718 Pasarofça Antlaşması ile Banat, Kuzey Sırbistan (Belgrad dahil) ve Eflak'ın batı kısımları Avusturya'ya bırakılmıştır. Bu, oldukça büyük bir toprak kaybıdır.
- C) Kafkaslar: 18. yüzyılda Rusya'nın güneye doğru genişleme politikaları Kafkaslar üzerinde baskı oluşturmuştur. Osmanlı ile Rusya arasında bu bölgede zaman zaman sınır değişiklikleri ve mücadeleler yaşanmıştır. Ancak Kafkaslar'daki doğrudan ve büyük ölçekli toprak kayıpları, özellikle Kırım'ın kaybı kadar dramatik olmamıştır. Yine de Rus etkisi artmaya başlamıştır.
- D) Karadeniz'in kuzeyi: Bu bölge, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin en büyük toprak kayıplarından birine sahne olmuştur. 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım Hanlığı bağımsız olmuş, ancak kısa süre sonra 1783'te Rusya tarafından ilhak edilmiştir. Kırım'ın kaybı, Osmanlı Devleti için hem stratejik hem de manevi açıdan çok büyük bir darbe olmuştur.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin en az toprak kaybı yaşadığı bölge, doğrudan ve kalıcı olarak başka bir devlete bırakılan topraklar açısından Kuzey Afrika olmuştur. Diğer bölgelerde çok daha büyük ve kalıcı kayıplar yaşanmıştır.
Cevap A seçeneğidir.
