Birleşik zamanlı fiillerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Birden fazla kip eki alabilirler
B) Basit zamanlı fiillere eklenen hikaye, rivayet veya koşul ekleriyle oluşurlar
C) Sadece olumsuz şekilleri vardır
D) Fiilin zamanını ve başka bir fiille ilişkisini bildirirler
Merhaba sevgili öğrenciler,
Birleşik zamanlı fiillerle ilgili soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım. Birleşik zamanlı fiiller, Türkçede fiillere iki farklı kip ekinin art arda gelmesiyle oluşan önemli bir konudur. Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Birden fazla kip eki alabilirler
- Bu ifade doğrudur. Birleşik zamanlı fiillerin temel özelliği budur. Örneğin, "geliyordu" fiilinde önce şimdiki zaman kipi (-yor), ardından da hikaye kipi (-du) bulunmaktadır. Yani fiil, iki farklı kip eki almıştır.
- B) Basit zamanlı fiillere eklenen hikaye, rivayet veya koşul ekleriyle oluşurlar
- Bu ifade de doğrudur. Birleşik zamanlı fiiller, basit zamanlı bir fiile (örneğin, "geldi", "okuyor", "yazacak") ek fiillerin çekimli biçimleri olan "idi" (hikaye), "imiş" (rivayet) veya "ise" (koşul) eklerinin getirilmesiyle oluşur. Örneğin: "okuyor-du" (şimdiki zamanın hikayesi), "gelmiş-miş" (duyulan geçmiş zamanın rivayeti), "yazar-sa" (geniş zamanın koşulu).
- C) Sadece olumsuz şekilleri vardır
- Bu ifade kesinlikle yanlıştır. Birleşik zamanlı fiillerin hem olumlu hem de olumsuz şekilleri bulunur. Fiillerin olumsuzluk eki (-ma/-me) kip ekinden önce gelir. Örneğin:
- Olumlu: "geliyordu"
- Olumsuz: "gelmiyordu"
- Olumlu: "okumuştu"
- Olumsuz: "okumamıştı"
Bu nedenle, birleşik zamanlı fiillerin sadece olumsuz şekillerinin olduğu iddiası doğru değildir.
- D) Fiilin zamanını ve başka bir fiille ilişkisini bildirirler
- Bu ifade doğrudur. Birleşik zamanlı fiiller, fiilin temel zamanını (örneğin, şimdiki zaman, geçmiş zaman) belirtirken, ikinci kip eki (hikaye, rivayet, koşul) genellikle bu eylemin başka bir eylemle ilişkisini, bir olayın geçmişteki bir anını veya bir şarta bağlılığını ifade eder. Örneğin, "Ben geldiğimde o *uyuyordu*." cümlesinde "uyuyordu" fiili, benim gelme eylemimle eş zamanlı, geçmişte devam eden bir durumu bildirir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "Sadece olumsuz şekilleri vardır" ifadesi birleşik zamanlı fiiller için geçerli değildir.
Cevap C seçeneğidir.
