Asetilenin kullanım alanları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Kaynak işleri - Yüksek sıcaklıkta yanması
B) Plastik üretimi - Polimerleşme özelliği
C) Aydınlatma - Parlak alev oluşturması
D) Soğutucu gaz - Düşük kaynama noktası
Asetilen ($C_2H_2$), endüstride ve günlük hayatta çeşitli alanlarda kullanılan önemli bir organik bileşiktir. Kullanım alanları genellikle sahip olduğu kimyasal ve fiziksel özellikleriyle doğrudan ilişkilidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek asetilenin hangi özelliğinin hangi kullanım alanıyla doğru eşleştiğini veya yanlış eşleştiğini bulalım:
- A) Kaynak işleri - Yüksek sıcaklıkta yanması: Asetilen, oksijenle birlikte yandığında (oksi-asetilen kaynağı) çok yüksek sıcaklıklara ($3300^\circ C$'ye kadar) ulaşabilen bir alev oluşturur. Bu özelliği sayesinde metallerin kesilmesi ve kaynaklanması gibi işlemlerde yaygın olarak kullanılır. Bu eşleştirme doğrudur.
- B) Plastik üretimi - Polimerleşme özelliği: Asetilen, polimerleşme reaksiyonlarına girebilen bir moleküldür. Özellikle vinil klorür gibi monomerlerin üretiminde başlangıç maddesi olarak kullanılır. Vinil klorür de polimerleşerek PVC (polivinil klorür) gibi önemli plastiklerin üretiminde kullanılır. Bu eşleştirme doğrudur.
- C) Aydınlatma - Parlak alev oluşturması: Geçmişte, özellikle madencilikte ve bazı araçlarda asetilen lambaları (karbit lambaları) kullanılmıştır. Asetilenin yanmasıyla oluşan alev, parlak bir ışık verir. Bu eşleştirme doğrudur.
- D) Soğutucu gaz - Düşük kaynama noktası: Asetilenin kaynama noktası yaklaşık $-84^\circ C$ civarında olup, evet, düşük bir kaynama noktasına sahiptir. Ancak asetilen, aşırı derecede yanıcı ve patlayıcı bir gazdır. Soğutucu gazlar (refrigerantlar), genellikle yanıcı olmayan, toksik olmayan ve çevreye zararı minimum olan maddeler arasından seçilir. Asetilenin bu tehlikeli özellikleri, onu soğutucu gaz olarak kullanıma tamamen elverişsiz kılar. Bu nedenle, düşük kaynama noktasına sahip olmasına rağmen soğutucu gaz olarak kullanılmaz. Bu eşleştirme yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.
