KPSS Coğrafya deneme sınavı Test 1

🎓 KPSS Coğrafya deneme sınavı Test 1 - Ders Notu

Bu ders notu, "KPSS Coğrafya deneme sınavı Test 1" kapsamında karşılaşabileceğiniz Türkiye'nin coğrafi konumu ve genel yer şekilleri özellikleri gibi temel konuları sade bir dille özetlemektedir. Amacımız, bilgileri hızlıca hatırlamanızı ve pekiştirmenizi sağlamaktır.

📌 Türkiye'nin Coğrafi Konumu

Türkiye'nin dünya üzerindeki yerini belirten konuma coğrafi konum denir. Bu, matematik konum ve özel (göreceli) konum olmak üzere iki ana başlıkta incelenir.

Matematik Konum (Mutlak Konum)

Bir yerin Ekvator'a ve Başlangıç Meridyeni'ne göre belirlenen konumudur. Enlem ve boylam dereceleri ile ifade edilir.

• Türkiye, 36° - 42° Kuzey enlemleri (paralelleri) arasında yer alır.
• Türkiye, 26° - 45° Doğu boylamları (meridyenleri) arasında yer alır.
• Bu durum, Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de ve Başlangıç Meridyeni'nin doğusunda olduğunu gösterir.
• Kuzey Yarım Küre'de olmasının sonuçları: Güneyden kuzeye gidildikçe sıcaklıklar azalır, gölge boyları uzar, çizgisel hız azalır, gece-gündüz süre farkı artar.
• Doğu Boylamlarında olmasının sonuçları: Yerel saati Başlangıç Meridyeni'ne göre ileridir.

💡 İpucu: Matematik konumun sonuçları (iklim kuşakları, güneşlenme süresi, yerel saat farkları vb.) soruların kilit noktasıdır. Hangi durumun enlem, hangisinin boylamla ilgili olduğunu iyi ayırt edin.

Özel Konum (Göreceli Konum)

Bir yerin kıtalara, denizlere, önemli ticaret yollarına, komşu ülkelere ve yer şekillerine göre belirlenen konumudur.

• Türkiye, Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarının birbirine en çok yaklaştığı noktada yer alır (üç kıta kavşağı).
• Üç tarafı denizlerle çevrilidir: Akdeniz, Ege Denizi, Karadeniz.
• Önemli boğazlara (İstanbul ve Çanakkale Boğazları) sahiptir.
• Petrol ve doğal gaz zengini Orta Doğu ülkelerine komşudur.
• Farklı iklim tiplerinin görülmesinde ve ekonomik faaliyetlerin çeşitlenmesinde etkilidir.

⚠️ Dikkat: Özel konumun sonuçları genellikle matematik konumun sonuçlarına göre daha çeşitlidir ve "çeşitlilik", "zenginlik", "farklılık" gibi kavramlarla ilişkilidir. Örneğin, dört mevsimin belirgin yaşanması özel konumla değil, matematik konumla (orta kuşakta yer almasıyla) ilgilidir.

📌 Türkiye'nin Genel Yer Şekilleri Özellikleri

Türkiye, jeolojik zamanlar boyunca geçirdiği tektonik hareketler sonucunda oldukça çeşitli ve engebeli yer şekillerine sahiptir.

• Ortalama yükseltisi fazladır (yaklaşık 1132 metre). Bu durum, genç oluşumlu bir ülke olmasından kaynaklanır.
• Batıdan doğuya doğru gidildikçe ortalama yükselti genellikle artar.
• Dağlar genellikle doğu-batı yönünde uzanır. Bu durum, Anadolu'nun Alp-Himalaya kıvrım sistemi içinde yer almasıyla ilgilidir.
• Fay hatları yaygın olduğu için deprem riski yüksek ve sıcak su kaynakları (kaplıcalar) fazladır.
• Volkanik araziler ve volkanik dağlar (Erciyes, Ağrı, Süphan, Nemrut vb.) bulunur.
• Akarsular genellikle derin vadiler içinde akar ve hidroelektrik potansiyelleri yüksektir.

📝 Ek Bilgi: Türkiye'de başlıca yer şekilleri; dağlar (kıvrım, kırık, volkanik), ovalar (tektonik, karstik, delta), platolar (aşınım, volkanik, karstik) ve akarsu vadileridir. Her birinin kendine özgü oluşum süreçleri ve özellikleri vardır.

💡 İpucu: Türkiye'nin jeolojik gençliği, hem yüksek ve engebeli olmasının hem de deprem ve volkanizma gibi olayların sık yaşanmasının temel nedenidir. Bu bağlantıyı unutmayın!