Uygur Devleti (Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti) Test 1

Uygurların yerleşik hayata geçmeleri sonucunda geliştirdikleri en önemli kültürel miras aşağıdakilerden hangisidir?

A) Orhun Yazıtları
B) Uygur alfabesi ve yazılı eserler
C) Göçebe çadır sanatı
D) Sözlü edebiyat geleneği

Sevgili öğrenciler, bu soru Uygurların yerleşik hayata geçişlerinin kültürel mirasları üzerindeki etkisini anlamamızı istiyor. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:

• Soruyu Anlayalım: Soru, Uygurların "yerleşik hayata geçmeleri sonucunda geliştirdikleri en önemli kültürel miras"ı arıyor. Buradaki anahtar kelimeler "yerleşik hayat" ve "en önemli kültürel miras"tır. Yerleşik hayat, insanların tek bir yerde kalıcı olarak yaşaması, tarım yapması, şehirler kurması ve daha karmaşık bir toplum yapısı oluşturması demektir.
• Yerleşik Hayatın Kültüre Etkisi: Göçebe yaşamda insanlar sürekli hareket halindedir, bu yüzden yanlarında taşıyabilecekleri eşyalar ve biriktirebilecekleri bilgiler sınırlıdır. Ancak yerleşik hayata geçildiğinde, insanlar kalıcı yapılar inşa eder, tarım yapar, ticaretle uğraşır ve daha fazla bilgi biriktirme, kaydetme ve aktarma ihtiyacı duyar. Bu durum, özellikle yazılı kültürün gelişimi için çok uygun bir zemin hazırlar.
• Seçenekleri Değerlendirelim:
• A) Orhun Yazıtları: Orhun Yazıtları, Göktürk Devleti dönemine aittir ve Uygurların yerleşik hayata geçişinden önceki bir dönemin eserleridir. Ayrıca, Göktürkler de Uygurlar gibi başlangıçta göçebe bir yaşam sürmüşlerdir. Dolayısıyla bu seçenek doğru olamaz.
• C) Göçebe çadır sanatı: Adından da anlaşılacağı gibi, "göçebe çadır sanatı" göçebe yaşam tarzının bir ürünüdür. Soru ise yerleşik hayata geçişin sonucunu sorduğu için bu seçenek de yanlıştır.
• D) Sözlü edebiyat geleneği: Sözlü edebiyat geleneği, birçok toplumda, hem göçebe hem de yerleşik hayatta var olan bir gelenektir. Uygurlarda da sözlü edebiyat vardı ancak yerleşik hayata geçişin "en önemli" ve doğrudan sonucu olarak yazılı kültürün gelişimi kadar belirleyici değildir. Yerleşik hayat, sözlü geleneği yazılı hale getirme ihtiyacını artırır.
• B) Uygur alfabesi ve yazılı eserler: Uygurlar, yerleşik hayata geçtikten sonra şehirler kurmuş, tarım yapmış, Budizm ve Maniheizm gibi dinleri benimsemişlerdir. Bu dinlerin yayılması, tapınakların inşası, dini metinlerin çoğaltılması ve idari kayıtların tutulması gibi ihtiyaçlar, yazılı kültürü çok önemli hale getirmiştir. Uygurlar, Soğd alfabesinden esinlenerek kendi Uygur alfabelerini geliştirmiş ve bu alfabe ile çok sayıda dini, edebi ve idari yazılı eser bırakmışlardır. Bu, yerleşik hayatın getirdiği istikrar ve bilgi birikimi ihtiyacının doğrudan bir sonucudur ve Uygur kültürünün en belirgin özelliklerinden biridir.
• Sonuç: Uygurların yerleşik hayata geçmeleri, onların kültürel gelişiminde bir dönüm noktası olmuştur. Bu yeni yaşam tarzı, özellikle yazılı kültürün gelişimi için elverişli bir ortam sağlamıştır. Kendi alfabelerini oluşturmaları ve bu alfabe ile zengin bir yazılı miras bırakmaları, yerleşik hayatın en önemli ve doğrudan sonuçlarından biridir.

Cevap B seçeneğidir.