Sait Faik'in "Son Kuşlar" hikâyesinde, adadaki kuşların giderek azalması ve bunun insanlar üzerindeki etkisi anlatılır. Bu hikâye için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Olayların şaşırtıcı dönüşümü ön plandadır
B) Kesit özelliği gösteren bir durum hikâyesidir
C) Belirgin bir çatışma ve çözüm bölümü vardır
D) Maupassant tarzı hikâye özellikleri taşır
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için Sait Faik Abasıyanık'ın hikâye anlayışını ve Türk edebiyatındaki yerini iyi bilmemiz gerekiyor. Sait Faik, Türk edebiyatında "durum hikâyesi" (Çehov tarzı hikâye) denince akla gelen ilk isimlerden biridir. Şimdi seçenekleri adım adım inceleyelim:
- A) Olayların şaşırtıcı dönüşümü ön plandadır: Sait Faik'in hikâyelerinde genellikle şaşırtıcı olay örgüsü veya beklenmedik dönüşler yerine, yaşamdan kesitler, gözlemler, insan ruhunun derinlikleri ve doğa sevgisi ön plandadır. "Son Kuşlar" da adadaki kuşların azalması gibi bir durumu ve bunun insanlar üzerindeki etkisini sakin bir gözlemle anlatır, çarpıcı bir olay örgüsü sunmaz. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- B) Kesit özelliği gösteren bir durum hikâyesidir: İşte bu seçenek, Sait Faik'in hikâyecilik anlayışını tam olarak yansıtır. "Durum hikâyesi" (Çehov tarzı hikâye), belirli bir olayın başlangıcı, gelişmesi ve sonucu yerine, yaşamdan bir anı, bir durumu, bir ruh halini veya bir karakterin iç dünyasını ele alır. "Son Kuşlar" da adadaki kuşların azalması gibi bir durumu, bunun yarattığı atmosferi ve insanlar üzerindeki etkilerini bir "kesit" halinde sunar. Hikâyede belirgin bir olay örgüsü veya çözümden çok, bir durumun tespiti ve gözlemi vardır. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.
- C) Belirgin bir çatışma ve çözüm bölümü vardır: Bu özellik, daha çok "olay hikâyesi" (Maupassant tarzı hikâye) için geçerlidir. Olay hikâyelerinde genellikle bir giriş, gelişme, düğüm (çatışma) ve çözüm bölümleri bulunur. Sait Faik'in hikâyelerinde ise bu tür belirgin bir çatışma ve çözüm yapısı genellikle bulunmaz. "Son Kuşlar"da da kuşların azalması bir durumdur, ancak bunun belirgin bir çatışması ve hikâye sonunda net bir çözümü yoktur. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
- D) Maupassant tarzı hikâye özellikleri taşır: Maupassant tarzı hikâye, olay örgüsüne, merak uyandırmaya, sürpriz sonlara ve belirgin bir sonuca odaklanır. Sait Faik ise Çehov tarzı hikâyenin temsilcisidir ve onun hikâyeleri olaydan çok duruma, atmosferden çok ruh haline, çözümden çok gözleme dayanır. Dolayısıyla "Son Kuşlar" Maupassant tarzı özellikler taşımaz. Bu nedenle bu seçenek doğru değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Sait Faik'in "Son Kuşlar" hikâyesinin, yaşamdan bir kesit sunan, bir durumu veya ruh halini yansıtan bir "durum hikâyesi" olduğunu açıkça görmekteyiz.
Cevap B seçeneğidir.
