10. Emir kipi ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Tüm kişilerde ek alır
B) Sadece II. tekil kişide ek yoktur
C) Hiçbir kişide ek almaz
D) Farklı kişilerde farklı ekler alır veya ek almaz
Sevgili öğrenciler, emir kipi, bir eylemin yapılmasını veya yapılmamasını buyurma, isteme veya dileme anlamı taşıyan bir fiil kipidir. Bu kipin farklı şahıslardaki çekim özelliklerini inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- Emir Kipinin Şahıslara Göre Çekimi:
- 1. Tekil Şahıs (Ben) ve 1. Çoğul Şahıs (Biz): Türkçede emir kipinin 1. tekil (ben) ve 1. çoğul (biz) şahıslarda çekimi yoktur. Yani, kişi kendi kendine emir veremez. Bu nedenle bu şahıslarda emir kipi için herhangi bir ek de bulunmaz.
- 2. Tekil Şahıs (Sen): Bu şahısta fiil kök veya gövdesi doğrudan emir anlamı taşır ve ek almaz. Örneğin: "Gel", "Oku", "Yaz".
- 2. Çoğul Şahıs (Siz): Bu şahısta fiil kök veya gövdesine "-ın, -in, -un, -ün" veya "-ınız, -iniz, -unuz, -ünüz" ekleri gelir. Yani ek alır. Örneğin: "Gelin", "Okuyun", "Yazınız".
- 3. Tekil Şahıs (O): Bu şahısta fiil kök veya gövdesine "-sın, -sin, -sun, -sün" ekleri gelir. Yani ek alır. Örneğin: "Gelsin", "Okusun", "Yazsın".
- 3. Çoğul Şahıs (Onlar): Bu şahısta fiil kök veya gövdesine "-sınlar, -sinler, -sunlar, -sünler" ekleri gelir. Yani ek alır. Örneğin: "Gelsinler", "Okusunlar", "Yazsınlar".
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Tüm kişilerde ek alır: Bu bilgi yanlıştır. Özellikle 2. tekil şahısta (sen) ek almaz ve 1. şahıslarda emir kipi çekimi yoktur.
- B) Sadece II. tekil kişide ek yoktur: Bu bilgi de yanlıştır. 1. tekil ve 1. çoğul şahıslarda da emir kipi çekimi olmadığı için ek yoktur.
- C) Hiçbir kişide ek almaz: Bu bilgi de yanlıştır. 2. çoğul, 3. tekil ve 3. çoğul şahıslarda emir kipi ek alır.
- D) Farklı kişilerde farklı ekler alır veya ek almaz: Bu bilgi doğrudur. Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "sen" kişisinde ek almazken, "siz", "o" ve "onlar" kişilerinde farklı ekler alır. Ayrıca 1. şahıslarda emir kipi çekimi bile yoktur. Bu seçenek, emir kipinin tüm bu değişken özelliklerini doğru bir şekilde özetlemektedir.
Cevap D seçeneğidir.
