Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki fiillerin hangi kipi kullandığını bularak emir kipi kullanılmayan cümleyi tespit etmemiz isteniyor. Emir kipi, bir işin yapılmasını emretme, buyurma anlamı taşıyan kiptir. Emir kipinin bazı belirgin özellikleri vardır:
- Fiil kök veya gövdesine doğrudan eklenir.
- "Ben" ve "biz" şahısları için emir kipi çekimi yoktur.
- "Sen" şahsı için genellikle ek almaz (gel, oku).
- "Siz" şahsı için "-ın, -in, -un, -ün" eklerini alır (gelin, okuyun).
- "O" şahsı için "-sın, -sin, -sun, -sün" eklerini alır (gelsin, okusun).
- "Onlar" şahsı için "-sınlar, -sinler, -sunlar, -sünler" eklerini alır (gelsinler, okusunlar).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Hemen bu işi bitir!
- Buradaki fiil "bitir"dir. Fiil, "sen" şahsına yönelik bir emir bildirmektedir ve ek almamıştır. Bu, emir kipinin "sen" şahsı çekimidir. Dolayısıyla bu cümlede emir kipi kullanılmıştır.
- B) Sessizce bekleyelim.
- Buradaki fiil "bekleyelim"dir. Fiil, "biz" şahsına yönelik bir istek veya öneri bildirmektedir. Fiile gelen "-elim" eki, fiile istek anlamı katar. Bu kip, istek kipidir. Emir kipi değildir, çünkü emir kipinin "biz" şahsı çekimi yoktur. Bu cümlede emir kipi kullanılmamıştır.
- C) Defterlerinizi çıkarın!
- Buradaki fiil "çıkarın"dır. Fiil, "siz" şahsına yönelik bir emir bildirmektedir ve "-ın" ekini almıştır. Bu, emir kipinin "siz" şahsı çekimidir. Dolayısıyla bu cümlede emir kipi kullanılmıştır.
- D) Buraya gel!
- Buradaki fiil "gel"dir. Fiil, "sen" şahsına yönelik bir emir bildirmektedir ve ek almamıştır. Bu, emir kipinin "sen" şahsı çekimidir. Dolayısıyla bu cümlede emir kipi kullanılmıştır.
İncelemelerimiz sonucunda, "Sessizce bekleyelim." cümlesindeki fiilin istek kipiyle çekimlendiğini ve emir kipi olmadığını gördük.
Cevap B seçeneğidir.
