9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-n" eki iyelik eki olarak kullanılmıştır?
A) Oda-n-ın penceresi açık kalmış.
B) Bahçe-n-in kapısı kilitli.
C) Araba-n-ın motoru çalışmıyor.
D) Kalem-i-n ucu kırılmış.
Sevgili öğrenciler, bu soruda iyelik ekinin ne olduğunu ve nasıl kullanıldığını anlamamız gerekiyor. İyelik (aitlik) ekleri, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu gösteren eklerdir. Örneğin, "evim" (benim evim), "evin" (senin evin), "evimiz" (bizim evimiz) gibi.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Oda-n-ın penceresi açık kalmış. Burada "-n-ın" eki, "oda" kelimesine gelerek ilgi eki (tamlayan eki) görevindedir. "Odanın penceresi" bir isim tamlamasıdır. Buradaki ilk "-n" harfi, kaynaştırma harfi olup, ilgi ekinin bir parçasıdır. "Oda" kelimesinin kime ait olduğunu değil, "pencere" kelimesiyle olan ilişkisini belirtir.
- B) Bahçe-n-in kapısı kilitli. Tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, "-n-in" eki ilgi ekidir. "Bahçenin kapısı" bir isim tamlamasıdır. Buradaki ilk "-n" de kaynaştırma harfi olup, ilgi ekinin bir parçasıdır. Bahçenin kime ait olduğunu değil, kapıyla olan ilişkisini gösterir.
- C) Araba-n-ın motoru çalışmıyor. Yine aynı durum söz konusudur. "-n-ın" eki ilgi ekidir. "Arabanın motoru" bir isim tamlamasıdır. Buradaki ilk "-n" de kaynaştırma harfi olup, ilgi ekinin bir parçasıdır. Arabanın kime ait olduğunu değil, motorla olan ilişkisini belirtir.
- D) Kalem-i-n ucu kırılmış. Bu seçenekteki "-in" eki, "kalem" kelimesine gelerek ikinci tekil şahıs iyelik eki görevindedir. Yani "senin kalemin" anlamını taşır. Kalem kime ait? "Sen"e ait. Buradaki "-n" harfi, doğrudan iyelik ekinin kendisidir ve "kalem"in "sen"e ait olduğunu açıkça belirtir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerindeki "-n" harfleri ilgi ekinin (tamlayan ekinin) önündeki kaynaştırma harfi iken, D seçeneğindeki "-n" harfi doğrudan iyelik ekinin kendisidir ve aitlik anlamı katmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.
