Sevgili öğrenciler, bu soruda hücre zarından madde geçişi sırasında çözünen madde moleküllerinin çok olduğu ortamdan az olduğu ortama doğru yayılması olayının adını bulmamız isteniyor. Bu tür soruları çözerken her bir seçeneğin tanımını ve temel özelliklerini hatırlamak çok önemlidir.
- Soru Metnini Anlayalım: Soru, çözünen madde moleküllerinin (örneğin tuz, şeker gibi) yoğunluk farkına bağlı olarak, yani çok olduğu yerden az olduğu yere doğru kendiliğinden hareket etmesini tanımlıyor. Bu hareket, genellikle enerji harcamadan gerçekleşen pasif bir geçiş türüdür.
- A) Osmoz: Osmoz, suyun (çözücünün) yarı geçirgen bir zar aracılığıyla, yoğunluk farkına bağlı olarak çok olduğu ortamdan az olduğu ortama doğru hareketidir. Çözünen maddelerin değil, suyun hareketini ifade eder. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- B) Difüzyon: Difüzyon, çözünen madde moleküllerinin (veya gazların) yüksek konsantrasyonlu (çok yoğun) bir bölgeden düşük konsantrasyonlu (az yoğun) bir bölgeye doğru, kendiliğinden ve enerji harcamadan hareket etmesidir. Bu tanım, soruda açıklanan olayla tamamen örtüşmektedir.
- C) Aktif taşıma: Aktif taşıma, moleküllerin az yoğun oldukları ortamdan çok yoğun oldukları ortama doğru, yani konsantrasyon gradyanına karşı, enerji (ATP) harcanarak yapılan bir geçiş şeklidir. Soruda bahsedilen durumun tam tersidir ve enerji gerektirir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- D) Fagositoz: Fagositoz, hücrenin büyük katı parçacıkları veya mikroorganizmaları hücre içine alması olayıdır. Bir tür endositozdur ve çözünen madde moleküllerinin yayılması ile ilgili değildir. Bu nedenle doğru cevap değildir.
- Sonuç: Çözünen madde moleküllerinin çok olduğu ortamdan az olduğu ortama doğru, enerji harcamadan yayılması olayı difüzyon olarak adlandırılır.
Cevap B seçeneğidir.
