2. "Kapının kolu kırıldı." cümlesindeki altı çizili ek için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İyelik eki olduğu için kaynaştırma harfi almamıştır.
B) Tamlayan eki olduğu için kaynaştırma harfi almıştır.
C) İlgi eki olduğu için kaynaştırma harfi almamıştır.
D) Tamlanan eki olduğu için kaynaştırma harfi almıştır.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, "Kapının kolu kırıldı." cümlesindeki altı çizili "kolu" kelimesindeki ekin ne olduğunu ve özelliklerini anlamamız isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- Öncelikle, "Kapının kolu" ifadesine dikkat edelim. Bu bir isim tamlamasıdır. "Kapının" tamlayan, "kolu" ise tamlanandır.
- "Kolu" kelimesindeki "-u" eki, "kapıya ait olan kol" anlamını vermektedir. Bir ismin kime veya neye ait olduğunu bildiren eklere iyelik eki (veya tamlanan eki) denir. Burada 3. tekil şahıs iyelik eki kullanılmıştır.
- Şimdi de kaynaştırma harfi konusuna bakalım. Kaynaştırma harfleri (y, ş, s, n) iki ünlü arasına girerek ses uyumunu sağlar. Örneğin, "masa-s-ı" kelimesinde "masa" ünlüyle bittiği için ve iyelik eki "-ı" ünlüyle başladığı için araya "s" kaynaştırma harfi girmiştir.
- Ancak, "kol" kelimesi ünsüz (l) harfiyle bitmektedir. "-u" iyelik eki de doğrudan bu ünsüz harfe eklenmiştir. "Kol-u" şeklinde birleştiği için, iki ünlü arasına giren bir durum söz konusu değildir. Bu nedenle, "kolu" kelimesinde herhangi bir kaynaştırma harfi kullanılmamıştır.
- Seçenekleri değerlendirelim:
- A) İyelik eki olduğu için kaynaştırma harfi almamıştır. Bu ifade, yaptığımız analizle tamamen örtüşmektedir. "Kolu" kelimesindeki "-u" iyelik ekidir ve kelime ünsüzle bittiği için kaynaştırma harfi almamıştır.
- B) Tamlayan eki olduğu için kaynaştırma harfi almıştır. "Kolu" tamlayan değil, tamlanandır. Ayrıca kaynaştırma harfi almamıştır. Bu seçenek yanlıştır.
- C) İlgi eki olduğu için kaynaştırma harfi almamıştır. "Kolu" ilgi eki (tamlayan eki) değildir. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Tamlanan eki olduğu için kaynaştırma harfi almıştır. "Kolu" tamlanan ekidir, ancak kaynaştırma harfi almamıştır. Bu seçenek yanlıştır.
Bu bilgiler ışığında, doğru seçeneğin A olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
