Bir genetik araştırmacısı, bezelye bitkilerinde tohum rengi karakterini inceliyor. Sarı tohum rengi (A) baskın, yeşil tohum rengi (a) çekinik genle kontrol ediliyor. Heterozigot sarı tohumlu bir bezelye ile yeşil tohumlu bir bezelyeyi çaprazlıyor.
Bu çaprazlama sonucunda oluşacak bezelyelerin fenotip oranı aşağıdakilerden hangisidir?
A) %100 sarı
B) %100 yeşil
C) %50 sarı, %50 yeşil
D) %75 sarı, %25 yeşil
Merhaba sevgili öğrenciler!
Genetik problemlerini çözmek, aslında bir bulmaca çözmek gibidir. Adım adım ilerlediğimizde, doğru cevaba ulaşmak çok kolaylaşır. Şimdi bu bezelye çaprazlama sorusunu birlikte çözelim:
- 1. Adım: Karakterleri ve Genotipleri Belirleyelim
- Soru bize sarı tohum renginin (A) baskın, yeşil tohum renginin (a) ise çekinik olduğunu söylüyor. Bu bilgiyi not alalım.
- Şimdi ebeveynlerin genotiplerini yazalım:
- Birinci Ebeveyn: "Heterozigot sarı tohumlu" bezelye. Heterozigot demek, iki farklı alel taşıyor demektir. Sarı renk baskın olduğu için, bu bezelyenin genotipi $Aa$ olmalıdır. (Bir tane baskın A aleli sarı rengi gösterirken, çekinik a aleli de mevcuttur.)
- İkinci Ebeveyn: "Yeşil tohumlu" bezelye. Yeşil renk çekinik olduğu için, bir bezelyenin yeşil renkte olabilmesi için her iki alelinin de çekinik olması gerekir. Yani bu bezelyenin genotipi $aa$ olmalıdır.
- 2. Adım: Ebeveynlerin Oluşturabileceği Gametleri (Üreme Hücrelerini) Bulalım
- Birinci Ebeveyn ($Aa$): Bu bezelye, mayoz bölünme ile iki farklı türde gamet oluşturabilir: yarısı $A$ aleli taşıyan gametler, yarısı da $a$ aleli taşıyan gametler.
- İkinci Ebeveyn ($aa$): Bu bezelye ise sadece tek tip gamet oluşturabilir: hepsi $a$ aleli taşıyan gametler.
- 3. Adım: Çaprazlamayı Yapalım (Yavru Genotiplerini Bulalım)
- Şimdi bu gametleri birleştirerek yavruların olası genotiplerini bulalım. Bunu Punnett karesi çizerek veya doğrudan çarparak yapabiliriz:
- Ebeveyn 1 ($Aa$) gametleri: $A$, $a$
- Ebeveyn 2 ($aa$) gametleri: $a$, $a$
- Olası birleşmeler:
- ($A$ gameti) + ($a$ gameti) $\rightarrow Aa$
- ($a$ gameti) + ($a$ gameti) $\rightarrow aa$
- Bu çaprazlama sonucunda yavruların %50'sinin $Aa$ genotipine, %50'sinin ise $aa$ genotipine sahip olacağını görürüz.
- 4. Adım: Yavruların Fenotiplerini (Dış Görünüşlerini) Belirleyelim
- $Aa$ genotipine sahip bezelyeler: Sarı renk (A) baskın olduğu için, bu bezelyelerin fenotipi sarı olacaktır.
- $aa$ genotipine sahip bezelyeler: Her iki alel de çekinik olduğu için, bu bezelyelerin fenotipi yeşil olacaktır.
- 5. Adım: Fenotip Oranını Belirleyelim
- Çaprazlama sonucunda yavruların %50'si $Aa$ (sarı) ve %50'si $aa$ (yeşil) genotipine sahip olduğuna göre, fenotip oranı da %50 sarı, %50 yeşil olacaktır.
Bu durumda, doğru seçenek %50 sarı, %50 yeşil olan seçenektir.
Cevap C seçeneğidir.
