Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına yol açan temel sebep aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yunanistan'ın bağımsızlığını ilan etmesi
B) Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı
C) Kırım Savaşı'nın çıkması
D) Sırp isyanlarının bastırılması
E) 93 Harbi'nin başlaması
Sevgili öğrenciler, bu soruda Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına yol açan temel sebebi bulacağız. Bu antlaşma, Osmanlı İmparatorluğu'nun zor bir döneminde imzalanmış önemli bir belgedir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım:
- Hünkâr İskelesi Antlaşması Nedir?
Bu antlaşma, 1833 yılında Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında imzalanan bir savunma (yardımlaşma) antlaşmasıdır. Osmanlı Devleti'nin kendi iç sorunlarını çözemeyecek duruma gelmesi ve dışarıdan yardım arayışı sonucunda ortaya çıkmıştır.
- Temel Sebep Ne Olabilir?
Osmanlı İmparatorluğu'nun bu dönemde en büyük iç sorunu, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanıydı. Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mora isyanının bastırılması karşılığında vaat edilen toprakları (Suriye valiliği) alamayınca isyan etmiş ve Osmanlı ordularını peş peşe yenerek Anadolu içlerine kadar ilerlemiştir.
- İsyanın Gelişimi:
Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın oğlu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır ordusu, 1832'de Konya'da Osmanlı ordusunu büyük bir yenilgiye uğrattı. Bu yenilgi sonrası Mısır ordusu Kütahya'ya kadar ilerledi ve İstanbul'u doğrudan tehdit etmeye başladı. Osmanlı padişahı II. Mahmut, bu büyük tehlike karşısında İngiltere ve Fransa'dan yardım istedi. Ancak bu devletler yeterli ve hızlı yardımı sağlamayınca, çaresiz kalan II. Mahmut, eski düşmanı Rusya'dan yardım istemek zorunda kaldı.
- Rusya'nın Yardımı ve Antlaşma:
Rusya, Osmanlı Devleti'nin bu zayıf durumundan faydalanmak ve Boğazlar üzerinde nüfuzunu artırmak amacıyla yardım teklifini kabul etti. Rus donanması ve askerleri İstanbul'a geldi. Bu durum, İngiltere ve Fransa'yı endişelendirdi. Mısır meselesi, Kütahya Antlaşması ile geçici olarak çözülse de, Osmanlı Devleti'nin Rusya'dan yardım alması ve Rusya'nın Boğazlar üzerindeki potansiyel etkisi, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına yol açtı. Bu antlaşma ile Rusya, Osmanlı Devleti'ne bir saldırı durumunda yardım etmeyi, Osmanlı ise Rusya'ya bir saldırı durumunda Boğazları kapatmayı taahhüt etti.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
A) Yunanistan'ın bağımsızlığını ilan etmesi: Bu olay, Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanından önce gerçekleşmiş ve dolaylı olarak isyanın sebeplerinden biri olsa da, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın *doğrudan* imzalanma sebebi değildir. Antlaşma, isyanın İstanbul'u tehdit etmesi üzerine imzalanmıştır.
C) Kırım Savaşı'nın çıkması: Kırım Savaşı (1853-1856), Hünkâr İskelesi Antlaşması'ndan çok sonra gerçekleşmiştir.
D) Sırp isyanlarının bastırılması: Sırp isyanları, Hünkâr İskelesi Antlaşması'ndan çok daha önce başlamış ve farklı bir bağlamdadır.
E) 93 Harbi'nin başlaması: 93 Harbi (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı), Hünkâr İskelesi Antlaşması'ndan çok sonra gerçekleşmiştir.
Görüldüğü gibi, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın imzalanmasına yol açan temel ve acil sebep, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanının İstanbul'u tehdit etmesidir.
Cevap B seçeneğidir.
