Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın Boğazlar ile ilgili en önemli gizli maddesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Boğazlar tüm devletlerin savaş gemilerine açılacaktır
B) Osmanlı savaşa girerse Rus savaş gemileri Boğazlardan geçemeyecektir
C) Rusya savaşa girerse Osmanlı Boğazları tüm devletlere kapatacaktır
D) Boğazlar uluslararası bir komisyona devredilecektir
E) Boğazlardan geçiş ücreti alınacaktır
Merhaba sevgili öğrenciler!
Hünkâr İskelesi Antlaşması, Osmanlı İmparatorluğu'nun zor zamanlarında imzalanmış, önemli sonuçları olan bir anlaşmadır. Bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- Antlaşmanın Arka Planı: Hünkâr İskelesi Antlaşması, 1833 yılında Osmanlı İmparatorluğu ile Rusya arasında imzalanmıştır. Bu antlaşmanın imzalanmasının temel nedeni, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın isyanı ve Osmanlı Devleti'nin bu isyanı bastırmakta zorlanmasıydı. Osmanlı, Rusya'dan yardım istemek zorunda kalmış ve bu yardım karşılığında Rusya ile bir ittifak antlaşması imzalamıştır.
- Antlaşmanın Genel Hükümleri: Antlaşma, 8 yıl süreli bir savunma ittifakı niteliğindeydi. Buna göre, taraflardan biri saldırıya uğrarsa diğeri ona yardım edecekti. Ancak asıl önemli ve stratejik madde, antlaşmanın gizli maddesinde yer alıyordu.
- Gizli Madde ve Boğazlar: Antlaşmanın en önemli gizli maddesi, Boğazlar (Çanakkale ve İstanbul Boğazları) ile ilgiliydi. Bu maddeye göre, Rusya bir savaşa girerse, Osmanlı Devleti Çanakkale Boğazı'nı (ve dolayısıyla İstanbul Boğazı'nı da) diğer tüm yabancı savaş gemilerine kapatacaktı. Bu durum, Rusya'nın Karadeniz'deki güvenliğini sağlaması ve Akdeniz'e çıkışını kontrol altında tutması açısından büyük bir avantaj sağlıyordu. Diğer bir deyişle, Rusya'nın Karadeniz'i bir "Rus gölü" haline getirmesine olanak tanıyordu.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Boğazlar tüm devletlerin savaş gemilerine açılacaktır: Bu, antlaşmanın gizli maddesiyle çelişir. Rusya'nın çıkarı, Boğazların düşman gemilerine kapalı olmasıydı.
- B) Osmanlı savaşa girerse Rus savaş gemileri Boğazlardan geçemeyecektir: Bu da doğru değildir. Antlaşma, Rusya'ya avantaj sağlamayı amaçlıyordu, geçişini engellemeyi değil.
- C) Rusya savaşa girerse Osmanlı Boğazları tüm devletlere kapatacaktır: İşte bu, antlaşmanın Boğazlar ile ilgili en önemli ve stratejik gizli maddesidir. Rusya'nın güvenliğini doğrudan ilgilendiren bu madde, Avrupalı devletlerin tepkisini çekmiştir.
- D) Boğazlar uluslararası bir komisyona devredilecektir: Bu tür bir düzenleme çok daha sonraki dönemlerde (örneğin Montrö Boğazlar Sözleşmesi) gündeme gelmiştir, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nda böyle bir madde yoktur.
- E) Boğazlardan geçiş ücreti alınacaktır: Geçiş ücreti gibi ticari bir düzenleme, antlaşmanın stratejik ve gizli maddesi değildir.
Bu bilgiler ışığında, Hünkâr İskelesi Antlaşması'nın Boğazlar ile ilgili en önemli gizli maddesi, Rusya'nın savaş durumunda Osmanlı'nın Boğazları diğer devletlere kapatmasıdır.
Cevap C seçeneğidir.
