Kontrol çaprazlaması nedir Test 2

Bir genetik araştırmacı, bezelye bitkilerinde tohum şekli geninin düz (R) ve buruşuk (r) alellerini taşıyan bireylerle çalışmaktadır. Heterozigot düz tohumlu bir bezelye ile çaprazlama yapılıyor ve oluşan döllerin %50'si düz, %50'si buruşuk tohumlu oluyor.
Bu bilgilere göre çaprazlaması yapılan diğer bezelyenin genotipi aşağıdakilerden hangisidir?

A) RR
B) Rr
C) rr
D) RR veya Rr

Bu soruyu adım adım çözerek genetik çaprazlamaları daha iyi anlayalım.

• 1. Genleri ve Alelleri Tanımlayalım: Tohum şekli geni için iki alel bulunmaktadır: Baskın alel: Düz tohum ($R$) ve Çekinik alel: Buruşuk tohum ($r$). Unutmayalım ki, baskın özellik (düz tohum) hem homozigot ($RR$) hem de heterozigot ($Rr$) durumda ortaya çıkarken, çekinik özellik (buruşuk tohum) sadece homozigot ($rr$) durumda ortaya çıkar.
• 2. Bilinen Ebeveynin Genotipini Belirleyelim: Soruda bize "heterozigot düz tohumlu bir bezelye" ile çaprazlama yapıldığı söyleniyor. "Heterozigot" demek, farklı iki aleli taşıyor demektir ($Rr$). "Düz tohumlu" olması da bu genotipin fenotipini doğrular. Yani, birinci ebeveynin genotipi $Rr$'dir.
• 3. Döllerdeki Oranları İnceleyelim ve İpuçlarını Yakalayalım: Çaprazlama sonucunda oluşan döllerin %50'si düz, %50'si buruşuk tohumlu oluyor. Buruşuk tohumlu bireylerin genotipi kesinlikle $rr$ olmalıdır. Çünkü buruşukluk çekinik bir özelliktir ve ortaya çıkması için her iki alelin de çekinik olması gerekir. Bu $rr$ genotipine sahip yavruların oluşabilmesi için, her iki ebeveynin de yavrularına birer tane $r$ aleli vermesi gerekir. Bizim bildiğimiz birinci ebeveyn ($Rr$) zaten bir $r$ aleli taşıyor ve bunu yavrularına verebilir. O zaman, bilinmeyen ikinci ebeveynin de en az bir $r$ aleli taşıması gerektiğini anlıyoruz.
• 4. Olası Çaprazlamaları Değerlendirelim: Birinci ebeveyn: $Rr$. İkinci ebeveynin genotipi ne olmalı ki, döllerin %50'si düz ($Rr$), %50'si buruşuk ($rr$) olsun? Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

  A) Eğer ikinci ebeveyn $RR$ olsaydı ($Rr \times RR$): Gameter: Birinci ebeveynden $R$ ve $r$; İkinci ebeveynden sadece $R$. Döller: $RR$ ve $Rr$. Bu durumda tüm döller (%100) düz tohumlu olurdu. Bu, sorudaki %50 buruşuk oranına uymaz.

  B) Eğer ikinci ebeveyn $Rr$ olsaydı ($Rr \times Rr$): Gameter: Her iki ebeveynden de $R$ ve $r$. Döller: $RR$, $Rr$, $Rr$, $rr$. Bu durumda döllerin %75'i düz ($RR$ ve $Rr$), %25'i buruşuk ($rr$) olurdu. Bu da sorudaki oranlara uymaz.

  C) Eğer ikinci ebeveyn $rr$ olsaydı ($Rr \times rr$): Gameter: Birinci ebeveynden $R$ ve $r$; İkinci ebeveynden sadece $r$. Döller: $Rr$ ve $rr$. Bu durumda döllerin %50'si düz ($Rr$), %50'si buruşuk ($rr$) olurdu. İşte bu oranlar, soruda verilen oranlarla tamamen eşleşiyor!

• 5. Sonuca Ulaşalım: Yaptığımız değerlendirmeler sonucunda, çaprazlaması yapılan diğer bezelyenin genotipinin $rr$ olması gerektiğini bulduk.

Cevap C seçeneğidir.