mRNA (mesajcı RNA) molekülleri, genetik bilginin DNA'dan protein sentezi için ribozomlara taşınmasında kritik rol oynar. Özellikle ökaryotik hücrelerde, mRNA molekülleri sentezlendikten sonra çeşitli işlemlerden (işlenme veya "processing") geçerler. Bu işlemler, molekülün stabilitesini artırır, nükleustan sitoplazmaya taşınmasına yardımcı olur ve protein sentezinin doğru bir şekilde başlamasını sağlar. Bu işlemlerden ikisi, mRNA'nın uçlarına özel yapılar eklenmesidir.
- mRNA'nın Yapısı Hakkında Genel Bilgi: Ökaryotik mRNA moleküllerinin iki ana ucu vardır: $5'$ ucu ve $3'$ ucu. Bu uçlara eklenen özel yapılar, mRNA'nın işlevselliği için hayati öneme sahiptir.
- A) Poly A kuyruğu: Poly A kuyruğu, mRNA molekülünün $3'$ ucuna eklenen, yaklaşık 50-250 adenin nükleotitinden oluşan uzun bir dizidir. Bu kuyruk, mRNA'yı enzimler tarafından parçalanmaya karşı korur, nükleustan sitoplazmaya taşınmasına yardımcı olur ve protein sentezinin başlamasında rol oynar. Dolayısıyla, $5'$ ucunda değil, $3'$ ucunda bulunur. Bu seçenek yanlıştır.
- B) Stop kodonu: Stop kodonu (durdurma kodonu), mRNA üzerindeki protein sentezinin (translasyonun) nerede biteceğini belirten özel bir nükleotit üçlüsüdür (örneğin UAA, UAG, UGA). Bu kodon, mRNA'nın kodlama bölgesinin sonunda yer alır, yani $5'$ ucunda değil, kodlama bölgesinin bitişine yakın bir konumdadır. Bu seçenek yanlıştır.
- C) Başlama kodonu: Başlama kodonu (start kodonu), genellikle AUG, protein sentezinin nerede başlayacağını belirten nükleotit üçlüsüdür. Bu kodon, mRNA'nın $5'$ ucundan sonra gelen ve protein kodlayan bölgenin başlangıcını işaret eden $5'$ UTR (çevrilmeyen bölge) sonrasında yer alır. Yani tam olarak $5'$ ucunda değildir, $5'$ ucunda başlık yapısı bulunur ve ardından $5'$ UTR gelir. Bu seçenek yanlıştır.
- D) Başlık (cap) yapısı: Ökaryotik mRNA moleküllerinin $5'$ ucuna, transkripsiyon sırasında veya hemen sonrasında özel bir modifiye guanin nükleotidi olan 7-metilguanozin (m7G) eklenir. Bu yapıya "başlık" veya "cap" denir. Başlık yapısı, mRNA'yı nükleaz adı verilen enzimlerin parçalamasından korur, mRNA'nın nükleustan sitoplazmaya taşınmasına yardımcı olur ve ribozomların mRNA'ya bağlanarak protein sentezini başlatması için kritik bir sinyal görevi görür. Bu yapı, mRNA'nın en $5'$ ucunda bulunur ve bu nedenle doğru cevaptır.
Cevap D seçeneğidir.
