5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) O kadar hızlı koştu ki nefes nefese kaldı.
B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
C) Öyle güzel konuştu ki herkes etkilendi.
D) O kadar yoruldum ki ayakta duramıyorum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Türkçede "ki" ekinin veya bağlacının farklı görevleri bulunur. Bu tür soruları çözerken "ki"nin ayrı mı yoksa bitişik mi yazıldığına ve cümleye kattığı anlama dikkat etmeliyiz. Genellikle iki ana "ki" türü vardır:
- Bağlaç olan "ki": Ayrı yazılır ve iki cümleyi veya cümledeki öğeleri birbirine bağlar. Genellikle sebep-sonuç, açıklama veya pekiştirme anlamı katar. "O kadar yoruldum ki...", "Biliyorum ki..." gibi.
- Sıfat yapan "-ki" veya İlgi Zamiri olan "-ki": Bitişik yazılır.
- Sıfat yapan "-ki": Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen bir sıfat türetir. Genellikle yer veya zaman bildirir. Örneğin: "Evdeki hesap" (evde olan hesap), "Dünkü maç" (dün olan maç).
- İlgi Zamiri olan "-ki": Bir ismin yerini tutar. Örneğin: "Benim kalemim kayboldu, seninkini kullanabilir miyim?" (senin kalemini).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O kadar hızlı koştu ki nefes nefese kaldı.
- Buradaki "ki" ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlayarak bir sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur. ("Hızlı koştu"nun sonucu "nefes nefese kalması"). Bu, bağlaç olan "ki"dir.
- B) Evdeki hesap çarşıya uymadı.
- Buradaki "-ki" bitişik yazılmıştır ("-deki"). "Evdeki" kelimesi, "hesap" ismini niteleyerek bir sıfat görevi üstlenmiştir (Hangi hesap? Evde olan hesap). Bu, sıfat yapan "-ki"dir.
- C) Öyle güzel konuştu ki herkes etkilendi.
- Buradaki "ki" ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlayarak bir sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur. ("Güzel konuştu"nun sonucu "herkesin etkilenmesi"). Bu, bağlaç olan "ki"dir.
- D) O kadar yoruldum ki ayakta duramıyorum.
- Buradaki "ki" ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlayarak bir sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur. ("Yoruldum"un sonucu "ayakta duramaması"). Bu, bağlaç olan "ki"dir.
Gördüğümüz gibi, A, C ve D seçeneklerindeki "ki" bağlaç görevinde kullanılmıştır. Ancak B seçeneğindeki "-ki" eki, "ev" ismine gelerek onu "hesap" ismini niteleyen bir sıfata dönüştürmüştür. Bu nedenle farklı bir görevdedir.
Cevap B seçeneğidir.
