Şiir bilgisi 9. sınıf konu anlatımı Test 1

Bir şiirde "akşam" sözcüğünün "hüzün", "sonbahar" sözcüğünün "yalnızlık" anlamıyla kullanılması aşağıdaki kavramlardan hangisine örnektir?

A) Redif
B) Uyak
C) Çapraz uyak
D) Eğretileme

Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerken öncelikle şıklardaki kavramları hatırlayalım ve sorudaki örneği bu kavramlarla ilişkilendirelim.

• Redif: Şiirde dize sonlarında aynı görevde ve anlamda olan kelime veya eklerin tekrarıdır. Yani, birebir aynı ses ve anlamı taşımalıdır. Örneğin, "gül" kelimesi her dizede aynı anlamda kullanılıyorsa ve aynı eklerle tekrar ediyorsa redif olabilir.
• Uyak (Kafiye): Şiirde dize sonlarında ses benzerliğidir. Anlamları farklı olsa da sesleri benziyorsa uyak vardır. Örneğin, "gül" ve "bülbül" kelimeleri arasında uyak vardır.
• Çapraz Uyak: Uyak düzenlerinden biridir. Dörtlüklerde 1. ve 3. dizeler, 2. ve 4. dizeler kendi aralarında uyaklıdır. (abab şeklinde)
• Eğretileme (Mecaz): Bir sözcüğü, benzetme amacı güderek başka bir sözcük yerine kullanmaktır. Yani, bir kavramı anlatmak için başka bir kavramı ödünç almaktır. Örneğin, "Aslan gibi çocuk" dediğimizde, çocuğun cesaretini aslana benzeterek anlatmış oluruz.

Şimdi sorumuza dönelim: Şiirde "akşam" sözcüğü "hüzün", "sonbahar" sözcüğü "yalnızlık" anlamında kullanılmış. Burada "akşam" kelimesi direkt olarak akşam vaktini değil, hüznü ifade ediyor. Aynı şekilde "sonbahar" kelimesi de mevsimi değil, yalnızlık duygusunu ifade ediyor. Yani, kelimeler gerçek anlamlarının dışında, başka bir kavramı anlatmak için kullanılmış. Bu durum, eğretilemeye (mecaza) örnektir.

Cevap D seçeneğidir.