Şiir bilgisi 9. sınıf konu anlatımı Test 1

Gözlerimde parıltısı bakır bir tasın,
Kulaklarım komşuların ayak sesinde.
Varsın bir yudum su getiren olmasın,
Baş ucumda biri bana "su" dese yeter.
Bu dörtlükle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

A) 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır
B) Çapraz uyak düzeni vardır
C) Kişileştirme sanatı kullanılmıştır
D) Redif kullanılmıştır

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bu dörtlükle ilgili hangi ifadenin söylenemeyeceğini bulmak için her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) 11'li hece ölçüsüyle yazılmıştır

  Hece ölçüsünü bulmak için her dizedeki hece sayısını sayalım:

  Gö-zler-im-de pa-rıl-tı-sı ba-kır bir ta-sın (11 hece)

  Ku-lak-la-rım kom-şu-la-rın a-yak se-sin-de (11 hece)

  Var-sın bir yu-dum su ge-ti-ren ol-ma-sın (11 hece)

  Baş u-cum-da bi-ri ba-na "su" de-se ye-ter (11 hece)

  Gördüğümüz gibi, tüm dizeler 11 heceden oluşmaktadır. Bu nedenle, bu ifade söylenebilir.

• B) Çapraz uyak düzeni vardır

  Uyak düzenini bulmak için dizelerin son kelimelerine ve seslerine bakalım:

  tasın (a)

  sesinde (b)

  olmasın (a)

  yeter (b)

  Dizelerin son sesleri "a b a b" şeklinde birbiriyle uyaklıdır. Bu düzen, çapraz uyak düzenidir. Bu nedenle, bu ifade de söylenebilir.

• C) Kişileştirme sanatı kullanılmıştır

  Kişileştirme (teşhis), insan dışındaki varlıklara insana ait özellikler verme sanatıdır (konuşma, düşünme, hissetme, sevinme vb.). Dörtlükte "bakır bir tasın parıltısı", "kulakların ayak sesi duyması", "su getiren olmaması" veya "biri bana su dese yeter" gibi ifadeler yer almaktadır. Bu ifadelerin hiçbiri, insan dışı bir varlığa insana özgü bir özellik yüklememektedir. Şair kendi duygu ve beklentilerini dile getirmektedir. Bu nedenle, kişileştirme sanatı kullanılmamıştır. Bu ifade söylenemez.

• D) Redif kullanılmıştır

  Redif, dize sonlarında tekrarlanan, aynı görev ve anlamdaki ek veya sözcüklerdir. Dörtlüğün birinci ve üçüncü dizelerinin son kelimeleri "tasın" ve "olmasın"dır. Bu kelimelerin sonundaki "-sın" sesleri benzerlik gösterir. Her ne kadar "tas-ın" kelimesindeki "-ın" ilgi eki, "ol-ma-sın" kelimesindeki "-sın" ise emir kipi eki olup gramer görevleri farklı olsa da, ses ve yazım benzerliği nedeniyle bu tür tekrarlar bazı kaynaklarda redif olarak da değerlendirilebilmektedir. Bu nedenle, bu ifadenin söylenebilir olduğu kabul edilebilir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, dörtlükte kişileştirme sanatının kesinlikle kullanılmadığı açıkça görülmektedir. Diğer seçeneklerdeki ifadeler ise dörtlük için söylenebilir niteliktedir.

Cevap C seçeneğidir.