Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçe'deki önemli ses olaylarından biri olan "kaynaştırma harfi" konusunu ele alacağız. Kaynaştırma harfleri, Türkçede iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek için kullanılan yardımcı ünsüzlerdir. Bunlar 'y', 'ş', 's', 'n' harfleridir.
- Öncelikle, soruda verilen "Kedi_s_i" kelimesini inceleyelim.
- "Kedi" kelimesi bir isimdir ve 'i' ünlüsü ile bitmektedir.
- "-i" eki ise 3. tekil şahıs iyelik ekidir (onun kedisi). Bu ek de 'i' ünlüsü ile başlamaktadır.
- Türkçe'de iki ünlü harf yan yana gelemeyeceği için, "kedi" ve "-i" arasına 's' kaynaştırma harfi girmiştir. Yani, "Kedi-s-i" şeklinde doğru bir yapı oluşmuştur. Buradaki 's' harfinin görevi, iki ünlüyü ayırmaktır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kitap_ı_
- "Kitap" kelimesi 'p' ünsüzü ile bitmektedir.
- "-ı" eki ise belirtme hâl ekidir.
- "Kitap" kelimesi ünsüzle bittiği için, "-ı" eki doğrudan kelimeye eklenir ve "Kitabı" şeklini alır. Burada herhangi bir kaynaştırma harfi kullanılmamıştır, çünkü iki ünlü yan yana gelmemiştir.
- B) Kalem_i_
- "Kalem" kelimesi 'm' ünsüzü ile bitmektedir.
- "-i" eki belirtme hâl ekidir.
- "Kalem" kelimesi ünsüzle bittiği için, "-i" eki doğrudan kelimeye eklenir ve "Kalemi" şeklini alır. Burada da kaynaştırma harfi kullanılmamıştır.
- C) Defter_i_
- "Defter" kelimesi 'r' ünsüzü ile bitmektedir.
- "-i" eki belirtme hâl ekidir.
- "Defter" kelimesi ünsüzle bittiği için, "-i" eki doğrudan kelimeye eklenir ve "Defteri" şeklini alır. Burada da kaynaştırma harfi kullanılmamıştır.
- D) Okul_u_nun
- Bu kelimeyi eklerine ayıralım: "Okul" (isim) + "-u" (3. tekil şahıs iyelik eki) + "-n" (kaynaştırma harfi) + "-un" (tamlayan eki).
- "Okul" kelimesi 'l' ünsüzü ile bitmektedir. "-u" iyelik eki geldiğinde "Okulu" şeklini alır. Bu durumda kelime 'u' ünlüsü ile bitmiş olur.
- Daha sonra gelen "-un" tamlayan eki de 'u' ünlüsü ile başlamaktadır.
- İşte tam burada, "Okulu" kelimesinin sonundaki 'u' ünlüsü ile "-un" ekinin başındaki 'u' ünlüsü arasına 'n' kaynaştırma harfi girerek "Okulu-n-un" yapısını oluşturmuştur. Buradaki 'n' harfinin görevi de tıpkı "Kedi-s-i" kelimesindeki 's' harfi gibi iki ünlüyü ayırmaktır.
Gördüğümüz gibi, A, B ve C seçeneklerinde kaynaştırma harfi kullanılmazken, D seçeneğinde "Okulu-n-un" kelimesindeki 'n' harfi, "Kedi-s-i" kelimesindeki 's' harfi ile aynı işleve sahiptir: iki ünlünün yan yana gelmesini engellemek.
Cevap D seçeneğidir.
