Kaynaştırma harfleri (Koruyucu ünsüz) nedir Test 2

4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "n" kaynaştırma harfi farklı bir işlevde kullanılmıştır?

A) Oda_n_ın penceresinden bakıyor.
B) Bahçe_n_in kapısı kırılmış.
C) Evde_n_ mi geliyorsun?
D) Sokağın_n_ ın başında bekliyor.

Bu soruda "n" kaynaştırma harfinin farklı bir işlevde kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle kaynaştırma harflerinin ne olduğunu ve ne işe yaradığını hatırlayalım:

• Türkçede iki ünlü harfin yan yana gelmesini engellemek veya bazı ekleri kelimeye bağlamak için kullanılan harflere kaynaştırma harfleri denir.
• Türkçedeki kaynaştırma harfleri "y, ş, s, n" harfleridir. (Ya-Şa-Sı-N kuralı ile akılda tutulabilir.)
• Şimdi seçeneklerdeki "n" harflerinin işlevlerini tek tek inceleyelim:
• A) Oda_n_ın penceresinden bakıyor.

  Burada "oda" kelimesi ünlü harfle bitiyor, "-ın" ilgi eki (tamlayan eki) ise ünlü harfle başlıyor. "n" harfi, "oda" kelimesi ile "-ın" eki arasına girerek iki ünlünün yan yana gelmesini engellemiş ve eki kelimeye bağlamıştır. Bu bir kaynaştırma harfidir.

• B) Bahçe_n_in kapısı kırılmış.

  Benzer şekilde, "bahçe" kelimesi ünlü harfle bitiyor, "-in" ilgi eki (tamlayan eki) ise ünlü harfle başlıyor. "n" harfi, "bahçe" kelimesi ile "-in" eki arasına girerek iki ünlünün yan yana gelmesini engellemiş ve eki kelimeye bağlamıştır. Bu da bir kaynaştırma harfidir.

• D) Sokağın_n_ ın başında bekliyor.

  Bu cümlede vurgulanan "n" harfi, genellikle iyelik ekinden sonra gelen hal eklerinde karşımıza çıkar. Örneğin, "sokağ-ı" (iyelik eki) + "n" (kaynaştırma) + "-ın" (ilgi eki) şeklinde bir kullanımda "n" yine iki ünlüyü bağlama görevindedir. (Örnek: "Sokağının adı ne?") Buradaki "n" de, bir ek ile başka bir ek arasına girerek iki ünlünün yan yana gelmesini engelleme veya ekleri bağlama işlevi gören bir kaynaştırma harfidir.

• C) Evde_n_ mi geliyorsun?

  Burada "evden" kelimesi "ev" ismine "-den" ayrılma (çıkma) hal ekinin gelmesiyle oluşmuştur. "-den" eki bir bütündür ve "n" harfi bu ekin ayrılmaz bir parçasıdır. Yani "n" harfi, kelime kökü ile ek arasına sonradan girmiş bir kaynaştırma harfi değildir; ekin kendi yapısında bulunan bir sestir.

Görüldüğü gibi A, B ve D seçeneklerindeki "n" harfleri, iki ünlüyü birbirine bağlama veya ekleri kelimeye/başka eke bağlama görevi üstlenen kaynaştırma harfleridir. Ancak C seçeneğindeki "n" harfi, "-den" ayrılma hal ekinin kendi yapısında bulunan bir sestir ve kaynaştırma işlevi görmemektedir.

Cevap C seçeneğidir.