7. "Müze, ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi gördü." cümlesi için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Cümlenin yüklemi edilgen çatılıdır
B) "ziyaretçiler" örtülü öznedir
C) Cümlenin öznesi "müze"dir
D) Cümlede "tarafından" sözcüğü kullanılmıştır
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlenin dil bilgisel özelliklerini inceleyerek yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Cümleyi adım adım analiz edelim:
Cümle: "Müze, ziyaretçiler tarafından yoğun ilgi gördü."
- Öncelikle cümlenin temel öğelerini bulalım:
- Yüklem: "yoğun ilgi gördü" (Ne yaptı?)
- Özne: "Müze" (Ne yoğun ilgi gördü?)
- Örtülü Özne: "ziyaretçiler tarafından" (Kim tarafından ilgi görüldü?)
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Cümlenin yüklemi edilgen çatılıdır
- Bir cümlede eylemi gerçekleştiren (gerçek özne) "tarafından" sözcüğüyle belirtilmişse ve görünen özne (müze) eylemden etkilenen durumdaysa, yüklem edilgen çatılı kabul edilir. Burada "müze" ilgiyi gösteren değil, ilgiyi görendir. İlgiyi gösteren ise "ziyaretçiler"dir. Bu durum, yüklemin edilgen çatılı olduğunu gösterir.
- Bu ifade DOĞRUDUR.
- B) "ziyaretçiler" örtülü öznedir
- Edilgen çatılı cümlelerde, eylemi gerçekleştiren ancak cümlenin dil bilgisel öznesi olmayan öğeye "örtülü özne" denir. Örtülü özneler genellikle "tarafından", "vasıtasıyla" gibi sözcüklerle belirtilir. Bu cümlede "ilgi görme" eylemini gerçekleştirenler "ziyaretçiler"dir ve "tarafından" sözcüğüyle belirtilmiştir.
- Bu ifade DOĞRUDUR.
- D) Cümlede "tarafından" sözcüğü kullanılmıştır
- Cümlede açıkça "ziyaretçiler tarafından" ifadesi yer almaktadır.
- Bu ifade DOĞRUDUR.
- C) Cümlenin öznesi "müze"dir
- Bu cümlede "müze", "ilgi görme" eyleminden etkilenen varlıktır. Edilgen çatılı cümlelerde eylemden etkilenen bu tür öznelere "sözde özne" denir. "Sözde özne" dil bilgisel olarak cümlenin öznesi olsa da, eylemi *gerçekten yapan* özne değildir. Eylemi gerçekten yapan özne "ziyaretçiler"dir (örtülü özne). Eğer "özne" terimi "gerçek özne" (eylemi yapan) anlamında kullanılıyorsa, "müze" gerçek özne değildir. Sorunun yanlış ifadeyi bulmamızı istediği düşünüldüğünde, bu seçenekteki "özne" kelimesinin "gerçek özne" anlamında kullanıldığı ve "müze"nin gerçek özne olmadığı için bu ifadenin yanlış olduğu kabul edilir.
- Bu ifade YANLIŞTIR.
Cevap C seçeneğidir.
