Sevgili öğrenciler, bu soruda nüfus dağılışını etkileyen faktörleri doğru bir şekilde ayırt etmemiz isteniyor. Özellikle "beşeri faktörler" ve "doğal faktörler" arasındaki farkı iyi anlamak, bu tür soruları çözmek için anahtardır.
- Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler: Bir bölgedeki insanların neden belirli yerlerde yoğunlaştığını veya seyrek yaşadığını açıklayan nedenlerdir. Bu faktörler temelde iki ana gruba ayrılır:
- 1. Doğal Faktörler: İnsan etkisi olmadan doğada kendiliğinden var olan ve nüfus dağılışını etkileyen unsurlardır. Örnekler: İklim, yer şekilleri (dağlık/ovalık), su kaynakları, bitki örtüsü, toprak verimliliği, yer altı kaynakları (madenler, petrol vb.).
- 2. Beşeri (İnsanî) Faktörler: İnsan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan veya insanların şekillendirdiği, nüfus dağılışını etkileyen unsurlardır. Örnekler: Sanayi, tarım, ulaşım, ticaret, turizm, yönetim merkezleri, eğitim ve sağlık hizmetleri.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sanayi tesisleri: İnsanlar tarafından kurulur ve işletilir. İş imkanları sağlayarak nüfusu kendine çeker. Dolayısıyla beşeri bir faktördür.
- B) Ulaşım ağları: Yollar, köprüler, demiryolları, limanlar gibi ulaşım sistemleri insanlar tarafından inşa edilir. Ulaşımın geliştiği yerler genellikle daha yoğun nüfusludur. Bu da beşeri bir faktördür.
- C) Yer altı kaynakları: Madenler, petrol, doğalgaz gibi kaynaklar doğada kendiliğinden oluşur ve insan etkisi olmadan var olurlar. İnsanlar bu kaynakları keşfeder ve çıkarır, ancak kaynakların varlığı doğal bir durumdur. Bu nedenle doğal bir faktördür.
- D) Tarım alanları: Toprak doğal bir kaynak olsa da, tarım faaliyetleri (ekim, dikim, sulama, hasat) insan emeği ve bilgisiyle yapılır. Verimli tarım alanlarının işlenmesi ve tarımsal üretim, tarih boyunca insan yerleşimlerini belirlemiştir. Bu nedenle beşeri bir faktördür.
- Soru, beşeri faktörler arasında yer almayanı sorduğu için, doğal bir faktör olan "Yer altı kaynakları" doğru cevaptır.
Cevap C seçeneğidir.
