Sevgili öğrenciler,
Bu soruda, verilen cümlenin içinde gizli olan veya mantıksal olarak çıkarılması gereken özneyi (eylemi yapanı) bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim:
"Toplantıda yeni projeler tartışıldı, kararlar alındı."
- Öncelikle, cümlenin yüklemlerine (eylemlerine) bakalım: "tartışıldı" ve "alındı".
- Bu iki eylem de edilgen çatıdadır. Edilgen çatılı fiillerde, eylemi yapan kişi veya şey (özne) genellikle açıkça belirtilmez; eylem, bir başkası tarafından yapılır ve eylemden etkilenen varlık ön plana çıkar.
- "Tartışıldı" eylemini kim yaptı? "Alındı" eylemini kim yaptı? İşte sorumuz tam da bunu bulmaya yönelik.
- Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) toplantıda: Bu ifade, eylemin nerede yapıldığını belirtir (yer/durum), eylemi yapanı değil. Yani "toplantıda" kelimesi özne olamaz.
- B) yöneticiler: Bir toplantıda yeni projeleri tartışan ve kararları alan kişiler genellikle yöneticiler, idareciler veya ilgili ekip üyeleridir. Bu seçenek, eylemleri gerçekleştiren mantıklı bir özne adayıdır. Eğer cümle etken olsaydı, "Yöneticiler yeni projeleri tartıştı, kararlar aldı" şeklinde olabilirdi.
- C) yeni projeler: "Yeni projeler", tartışılan şeydir, yani eylemden etkilenen varlıktır (nesne). Eylemi yapan özne değildir.
- D) kararlar: "Kararlar", alınan şeydir, yani eylemden etkilenen varlıktır (nesne). Eylemi yapan özne değildir.
- Görüldüğü gibi, verilen cümlede eylemi yapan özne açıkça belirtilmemiştir. Ancak, bir toplantı ortamında "yeni projeleri tartışma" ve "karar alma" eylemlerini gerçekleştirecek en uygun ve mantıklı özne "yöneticiler"dir. Bu nedenle, gizli özne olarak "yöneticiler" kabul edilebilir.
Cevap B seçeneğidir.
