"Hem okuyor hem de çalışıyor." cümlesindeki "hem... hem de..." bağlacının cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?
A) Ne sinemaya ne de tiyatroya gidebildi.
B) Ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin.
C) Gerek arkadaşları gerek ailesi onu çok özlemişti.
D) İster gel ister gelme, ben kararımı verdim.
Sevgili öğrenciler, bu soruda "hem... hem de..." bağlacının cümleye kattığı anlamı doğru bir şekilde anlamamız ve bu anlama en yakın seçeneği bulmamız gerekiyor.
- Öncelikle, "Hem okuyor hem de çalışıyor." cümlesindeki "hem... hem de..." bağlacının ne anlama geldiğini inceleyelim. Bu bağlaç, iki farklı eylemin veya durumun aynı anda, birlikte gerçekleştiğini veya her iki durumun da geçerli olduğunu ifade eder. Yani, kişi hem okuma eylemini gerçekleştiriyor hem de çalışma eylemini gerçekleştiriyor. İki durumu da kapsayıcı bir anlam taşır.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ne sinemaya ne de tiyatroya gidebildi.
- Buradaki "ne... ne de..." bağlacı, iki durumun da gerçekleşmediğini, yani olumsuzluk anlamı taşır. "Hem... hem de..." bağlacının tam tersi bir anlam ifade eder. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- B) Ya bu deveyi güdeceksin ya bu diyardan gideceksin.
- Buradaki "ya... ya da..." bağlacı, iki seçenekten birini tercih etme zorunluluğunu veya birinin gerçekleşmesi durumunda diğerinin gerçekleşmeyeceğini ifade eder. "Hem... hem de..." bağlacının taşıdığı "iki durumun da varlığı" anlamından farklıdır. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Gerek arkadaşları gerek ailesi onu çok özlemişti.
- Buradaki "gerek... gerek(se)..." bağlacı, "hem... hem de..." bağlacı ile eş anlamlıdır. Bu bağlaç da tıpkı "hem... hem de..." gibi, iki farklı öğenin veya durumun her ikisini de kapsadığını, ikisinin de geçerli olduğunu belirtir. Yani, hem arkadaşları onu özlemiş hem de ailesi onu özlemiş. Bu anlam, "hem okuyor hem de çalışıyor" cümlesindeki "hem... hem de..." bağlacının kattığı anlamla tamamen örtüşmektedir.
- D) İster gel ister gelme, ben kararımı verdim.
- Buradaki "ister... ister(se)..." bağlacı, iki seçenekten birinin veya ikisinin de mümkün olduğunu, ancak bunun sonucu değiştirmeyeceğini veya bir tarafın kararının sabit olduğunu ifade eder. Bir tür kayıtsızlık veya seçimin önemsizliğini vurgular. "Hem... hem de..." bağlacının kattığı "iki durumun da gerçekleşmesi" anlamından farklıdır. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, "hem... hem de..." bağlacının kattığı "iki durumun da geçerli olması, birlikte gerçekleşmesi" anlamını en iyi yansıtan seçenek C'dir.
Cevap C seçeneğidir.
