Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacı cümleye "koşul" anlamı katmıştır?
A) Öyle çok yoruldum ki ayakta duramıyorum.Merhaba sevgili öğrenciler,
"Ki" bağlacı Türkçede farklı anlamlar katabilen önemli bir unsurdur. Bazen sebep-sonuç ilişkisi kurar, bazen bir açıklamayı başlatır, bazen de pekiştirme görevi görür. Sorumuzda ise "ki" bağlacının cümleye "koşul" anlamı kattığı seçeneği bulmamız isteniyor.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede "ki" bağlacı, bir durumun (çok yorulma) sonucunu (ayakta duramama) açıklıyor. Aynı zamanda yorgunluğun derecesini pekiştiriyor. Yani burada "sebep-sonuç" ve "pekiştirme" anlamı vardır. Koşul anlamı yoktur.
Bu cümlede "ki" bağlacı, "hava alma" eyleminin gerçekleşmesi için "dışarı çıkma" eyleminin bir şart olduğunu belirtiyor. Yani, "Eğer biraz hava almak istiyorsan, dışarı çıkmalısın" anlamı taşır. Bu, açıkça bir "koşul" anlamıdır. Dışarı çıkmak, hava almanın koşuludur.
Bu cümlede yer alan "-ki" bağlaç değildir. Bitişik yazılmıştır ve "hangi hesap?" sorusuna cevap vererek "ev" kelimesini niteleyen bir sıfat türetmiştir ("evdeki hesap"). Bu, "sıfat yapan -ki"dir. Soru "ki bağlacı"nı sorduğu için bu seçenek doğru cevap olamaz.
Bu cümlede "ki" bağlacı, "bilme" eyleminin içeriğini, yani neyin bilindiğini açıklıyor. "O bu işin üstesinden gelecek" bilgisini pekiştirerek sunuyor. Burada "açıklama" ve "pekiştirme" anlamı vardır. Koşul anlamı yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Dışarı çık ki biraz hava al" cümlesindeki "ki" bağlacının, "hava alma" eyleminin gerçekleşmesi için "dışarı çıkma" eylemini bir şart olarak sunduğunu, yani "koşul" anlamı kattığını görmekteyiz.
Cevap B seçeneğidir.
