Anlatım bozuklukları kaça ayrılır Test 2

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "çelişen sözlerin bir arada kullanılması"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu vardır?

A) Kesinlikle yarın gelebilirim.
B) Mutlaka bu işi bitirmeliyim.
C) Herhalde yarın İstanbul'a gidecek.
D) Şüphesiz bu konuda haklısınız.

Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "çelişen sözlerin bir arada kullanılması"ndan kaynaklanan bir anlatım bozukluğu olan cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle bu tür bir anlatım bozukluğunun ne anlama geldiğini hatırlayalım:

• Çelişen Sözlerin Bir Arada Kullanılması: Bir cümlede anlamca birbirine zıt veya birbiriyle uyuşmayan, birbiriyle çelişen ifadelerin, kelimelerin veya eklerin aynı anda kullanılmasıdır. Genellikle kesinlik bildiren bir ifade ile olasılık bildiren bir ifadenin bir arada kullanılmasıyla ortaya çıkar. Bu durum, cümlenin anlamını belirsizleştirir veya mantıksız hale getirir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Kesinlikle yarın gelebilirim.

  Bu cümlede "kesinlikle" kelimesi, eylemin mutlak bir şekilde gerçekleşeceğini, hiçbir şüpheye yer olmadığını ifade eder. "Gelebilirim" kelimesindeki "-ebilmek" (yeterlilik/olasılık) eki ise, eylemin gerçekleşme ihtimali olduğunu, bir olasılığı veya yeteneği belirttiğini gösterir. "Kesinlikle" (mutlak kesinlik) ile "-ebilmek" (olasılık) anlamca birbirine zıt ve çelişen ifadelerdir. Bir şey hem kesin hem de olasılık dahilinde olamaz. Bu nedenle bu cümlede anlatım bozukluğu vardır.

• B) Mutlaka bu işi bitirmeliyim.

  "Mutlaka" kelimesi kesinlik ve gereklilik bildirir. "Bitirmeliyim" kelimesindeki "-meli" (gereklilik) eki de aynı şekilde bir zorunluluğu ve gerekliliği ifade eder. Bu iki ifade birbiriyle uyumludur ve anlamca çelişmez.

• C) Herhalde yarın İstanbul'a gidecek.

  "Herhalde" kelimesi bir olasılık, tahmin veya ihtimal bildirir. "Gidecek" kelimesi gelecek zamanı ifade eder ve "herhalde" ile birlikte kullanıldığında bir tahmini belirtir. Bu iki ifade birbiriyle uyumludur ve anlamca çelişmez.

• D) Şüphesiz bu konuda haklısınız.

  "Şüphesiz" kelimesi kesinlik, kuşkusuzluk bildirir. "Haklısınız" ifadesi de bir durumun doğruluğunu belirtir. Bu iki ifade birbiriyle uyumludur ve anlamca çelişmez.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "kesinlikle" (kesinlik) ve "-ebilmek" (olasılık) ifadelerinin bir arada kullanıldığı A seçeneğindeki cümlenin, anlamca çelişen sözlerin bir arada kullanılmasından kaynaklanan bir anlatım bozukluğu içerdiği açıkça görülmektedir.

Cevap A seçeneğidir.