Bu soruda, verilen cümlenin yapı özelliğini bulmamız isteniyor. Cümleyi dikkatlice inceleyelim: "Hem derslerine çalışıyor hem de part-time çalışıyor."
- Bu cümlede iki farklı yargı ve dolayısıyla iki farklı yüklem bulunmaktadır: "çalışıyor" (birinci yargı) ve "çalışıyor" (ikinci yargı).
- Bu iki yargı, "hem ... hem de" bağlacı ile birbirine bağlanmıştır.
Şimdi seçenekleri tek tek değerlendirelim:
- A) Basit cümle: Basit cümleler, tek bir yargı ve tek bir yüklemden oluşur. Örneğin, "Öğrenci ders çalışıyor." Bizim cümlemizde iki yüklem olduğu için bu seçenek doğru değildir.
- B) Birleşik cümle: Birleşik cümleler, temel bir yargı ve bu yargıya bağlı en az bir yan cümlecikten (fiilimsi, şart kipi, ki'li bağlama vb. ile oluşan) oluşur. Örneğin, "Derslerini bitirince dışarı çıktı." (bitirince fiilimsisi var). Cümlemizde temel bir yargıya bağlı yan cümlecik değil, bağlaçla bağlanmış iki ana yargı vardır. Bu nedenle birleşik cümle değildir.
- C) Sıralı cümle: Sıralı cümleler, birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir. Örneğin, "Ders çalıştı, sonra uyudu." Bizim cümlemizde yüklemler virgül veya noktalı virgülle değil, "hem ... hem de" bağlacıyla bağlanmıştır. Bu yüzden sıralı cümle değildir.
- D) Bağlı cümle: Bağlı cümleler, birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin bağlaçlarla (ve, veya, ama, fakat, lakin, ancak, oysa, çünkü, mademki, hatta, ne...ne, hem...hem de vb.) birbirine bağlandığı cümlelerdir. Verilen cümlede iki yüklem ("çalışıyor" ve "çalışıyor") ve bu yüklemleri birbirine bağlayan "hem ... hem de" bağlacı bulunmaktadır. Bu tanıma tamamen uymaktadır.
Bu bilgiler ışığında, "Hem derslerine çalışıyor hem de part-time çalışıyor." cümlesi, iki yargıyı bağlaçla birleştirdiği için bağlı cümle özelliğini taşır.
Cevap D seçeneğidir.
