5. Aşağıdaki cümlelerin hangisi devrik cümledir?
A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
B) Çalışkan öğrenciler her zaman başarılı olur.
C) Geldi bahar ile birlikte doğa uyandı.
D) Bu kitabı geçen hafta kütüphaneden aldım.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuzda, cümle türlerinden biri olan "devrik cümle" kavramını inceleyeceğiz. Türkçe'de cümlelerin genellikle belirli bir kuruluşu vardır: özne, nesne ve yüklem sıralaması. Yüklem (yani işi, oluşu veya durumu bildiren kelime) genellikle cümlenin sonunda bulunur. Eğer yüklem cümlenin sonunda değil de başka bir yerinde (başında veya ortasında) bulunuyorsa, o cümleye devrik cümle denir. Şairler ve yazarlar anlatıma farklı bir hava katmak için devrik cümleleri sıkça kullanırlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
- Bu cümlede yüklem "çıkacağız" kelimesidir. "Çıkacağız" kelimesi cümlenin en sonunda yer almaktadır. Bu nedenle bu cümle kurallı (düz) bir cümledir.
- B) Çalışkan öğrenciler her zaman başarılı olur.
- Bu cümlede yüklem "başarılı olur" kelime grubudur. Bu yüklem de cümlenin sonunda bulunmaktadır. Dolayısıyla bu da kurallı bir cümledir.
- C) Geldi bahar ile birlikte doğa uyandı.
- Bu cümlede iki ayrı yüklem bulunmaktadır: "Geldi" ve "uyandı". "Geldi" yüklemi cümlenin en başında yer almaktadır. Türkçe'de yüklemin başta olması, o cümlenin devrik olduğunu gösterir. "Uyandı" yüklemi sonda olsa bile, "Geldi" yükleminin başta olması bu cümleyi devrik yapar.
- D) Bu kitabı geçen hafta kütüphaneden aldım.
- Bu cümlede yüklem "aldım" kelimesidir. "Aldım" kelimesi cümlenin sonunda yer almaktadır. Bu da kurallı bir cümledir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, yüklemi cümlenin başında yer alan tek seçenek C seçeneğidir. Bu nedenle devrik cümle C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
