6. "Öyle yorgundum ki ayakta duracak halim yoktu."
Bu cümle için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İçinde cümle değeri taşıyan yan cümlecik bulunur
B) Yapısına göre basit cümledir
C) Anlamına göre olumlu cümledir
D) Kurallı bir cümledir
Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bu soruda verilen cümlenin özelliklerini adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım. Cümlemiz: "Öyle yorgundum ki ayakta duracak halim yoktu."
- A) İçinde cümle değeri taşıyan yan cümlecik bulunur
- Bir cümlede birden fazla yargı (eylem veya durum) varsa ve bu yargılardan biri diğerine bağlı olarak anlam kazanıyorsa, bu bağımlı yargıya "yan cümlecik" denir.
- Verilen cümlede "yorgundum" bir yargı, "ayakta duracak halim yoktu" ise başka bir yargıdır.
- "Ki" bağlacı, bu iki yargıyı birbirine bağlamıştır. "Ki" bağlacıyla kurulan birleşik cümlelerde, "ki"den sonra gelen kısım genellikle açıklama veya sonuç bildiren bir yan cümlecik görevi görür.
- "Ayakta duracak halim yoktu" ifadesi kendi başına bir cümle değeri taşır (yüklemi "yoktu"dur) ve "Öyle yorgundum" yargısının bir sonucunu veya derecesini belirtir. Bu nedenle, "ayakta duracak halim yoktu" bir yan cümleciktir.
- Bu ifade doğrudur.
- B) Yapısına göre basit cümledir
- Basit cümle, tek bir yargı (tek bir yüklem) içeren ve içinde fiilimsi veya başka bir yan cümlecik bulunmayan cümlelerdir.
- Cümlemizde "yorgundum" ve "yoktu" olmak üzere iki farklı yüklem bulunmaktadır. Ayrıca "ki" bağlacıyla bağlanmış iki ayrı yargı vardır.
- Bu durum, cümlenin basit değil, birleşik bir cümle olduğunu gösterir (ki'li birleşik cümle).
- Bu ifade yanlıştır.
- C) Anlamına göre olumlu cümledir
- Olumlu cümle, yargının gerçekleştiğini veya var olduğunu bildiren cümlelerdir. Olumsuz cümleler ise yargının gerçekleşmediğini veya var olmadığını bildirir ve genellikle "-me/-ma" ekleri veya "yok", "değil" gibi kelimelerle kurulur.
- Cümlemizin ikinci kısmında "halim yoktu" ifadesi geçmektedir. "Yoktu" kelimesi, bir durumun veya varlığın olmadığını bildirdiği için cümleyi anlamca olumsuz yapar.
- Bu ifade yanlıştır.
- D) Kurallı bir cümledir
- Kurallı (düz) cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur. Devrik (kuralsız) cümlelerde ise yüklem sonda değildir.
- Bu cümle "Öyle yorgundum ki ayakta duracak halim yoktu" şeklindedir. Cümlenin ana yargılarından biri olan "yorgundum" yüklemi cümlenin ortasında yer almaktadır. "Ki"li birleşik cümlelerde, "ki"den önceki yüklem ana yüklem kabul edildiğinde, bu yüklem sonda olmadığı için cümle devriktir.
- Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, doğru olan tek seçenek A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
