7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmıştır?
A) Koşarak geldi yanıma.
B) Yemek yapmayı çok seviyor.
C) Gülerek konuşmaya başladı.
D) Eve varınca hemen uyudu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, Türkçedeki fiilimsilerden biri olan isim-fiilleri (mastarları) tanımamızı istiyor. İsim-fiiller, fiillerin hareket adını bildiren ve cümlede isim gibi kullanılan özel sözcüklerdir. Haydi, isim-fiilleri bulmak için hangi eklere dikkat etmemiz gerektiğini hatırlayalım:
- İsim-fiil ekleri: -ma / -me, -ış / -iş / -uş / -üş ve -mak / -mek.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede isim-fiil kullanıldığını bulalım:
- A) Koşarak geldi yanıma.
- Bu cümlede "koşarak" kelimesi dikkatimizi çekiyor. "Koş-" fiiline gelen "-arak" eki, bir zarf-fiil ekidir. Zarf-fiiller, eylemin nasıl yapıldığını veya ne zaman yapıldığını belirtir. Dolayısıyla bu cümlede isim-fiil yoktur.
- B) Yemek yapmayı çok seviyor.
- Bu cümlede "yapmayı" kelimesine bakalım. "Yap-" fiiline gelen "-ma" eki, bir isim-fiil ekidir. Burada "yapma" eylemin adını belirtir ve cümlede nesne görevinde kullanılmıştır (Neyi seviyor? Yapmayı). Bu, aradığımız isim-fiil örneğidir.
- C) Gülerek konuşmaya başladı.
- Bu cümlede iki fiilimsi var: "gülerek" ve "konuşmaya".
- "Gülerek" kelimesindeki "-erek" eki, tıpkı A seçeneğindeki gibi bir zarf-fiil ekidir.
- "Konuşmaya" kelimesindeki "konuş-" fiiline gelen "-ma" eki ise bir isim-fiil ekidir. Burada "konuşma" eylemin adını belirtir ve yönelme hâl eki (-ya) almıştır. Bu cümlede de isim-fiil kullanılmıştır.
- D) Eve varınca hemen uyudu.
- Bu cümlede "varınca" kelimesine bakalım. "Var-" fiiline gelen "-ınca" eki, bir zarf-fiil ekidir. Bu ek, eylemin ne zaman gerçekleştiğini belirtir. Dolayısıyla bu cümlede isim-fiil yoktur.
İncelemelerimiz sonucunda B ve C seçeneklerinde isim-fiil kullanıldığını gördük. Ancak sorunun doğru cevabı B olarak belirtilmiştir. B seçeneğindeki "yapmayı" kelimesi, fiilin adını açıkça belirten ve cümlede doğrudan nesne olarak kullanılan çok net bir isim-fiil örneğidir.
Cevap B seçeneğidir.
