8. "Sınavı kazanabilmek için çok çalıştı."
Bu cümle ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Sevgili öğrenciler, bu soruda verilen cümlenin özelliklerini tek tek inceleyerek hangi seçeneğin yanlış olduğunu bulacağız. Haydi başlayalım!
Bu cümlede temel yüklem "çalıştı" fiilidir. Ayrıca "kazanabilmek" kelimesi bir isim-fiildir (fiilimsi). Bir cümlede çekimli bir fiil (yüklem) dışında fiilimsi varsa, o cümle basit cümle olamaz.
Girişik birleşik cümle, bir temel cümle ve içinde en az bir fiilimsi (isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil) bulunan cümlelerdir. Cümlemizde "çalıştı" temel yüklem, "kazanabilmek" ise isim-fiildir. Bu nedenle, evet, bu cümle girişik birleşik bir cümledir. Bu ifade doğrudur.
Kurallı cümlelerde yüklem cümlenin sonunda bulunur. "Çalıştı" yüklemi cümlenin sonundadır. Bu nedenle, evet, bu cümle kurallı bir cümledir. Bu ifade doğrudur.
Olumlu cümlelerde yargı gerçekleşir veya vardır; olumsuzluk eki (-ma, -me) veya "değil", "yok" gibi kelimeler bulunmaz. "Çalıştı" fiili olumludur, herhangi bir olumsuzluk anlamı taşımaz. Bu nedenle, evet, bu cümle olumlu bir cümledir. Bu ifade doğrudur.
Basit cümle, tek bir yargı bildiren ve içinde fiilimsi veya başka bir yan cümle bulunmayan cümlelerdir. Ancak bizim cümlemizde "kazanabilmek" şeklinde bir isim-fiil (fiilimsi) bulunmaktadır. Fiilimsi içeren cümleler basit değil, birleşik cümlelerdir. Bu nedenle, bu cümlenin basit cümle olduğu ifadesi yanlıştır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, D seçeneğindeki ifadenin yanlış olduğunu görmüş olduk.
Cevap D seçeneğidir.
